Ανθεκτικές οικονομίες σε έναν ασταθή κόσμο

ΟΙ τελευταίες γεωπολιτικές εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και η κλιμάκωση της σύγκρουσης με το Ιράν επαναφέρουν στο προσκήνιο έναν γνώριμο αλλά εξαιρετικά επικίνδυνο συνδυασμό αβεβαιότητας, ενεργειακών πιέσεων και διαταραχών στο παγκόσμιο εμπόριο. Σε έναν κόσμο ήδη επιβαρυμένο από διαδοχικές κρίσεις (πανδημία, ενεργειακό σοκ, πληθωρισμό), η νέα αυτή ένταση λειτουργεί ως επιταχυντής αστάθειας. Κρίσιμο σημείο παραμένει η κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ, από όπου διέρχεται περίπου το 20% της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου. Όσο διαρκεί η αναταραχή στη ναυσιπλοΐα, θα γίνεται όλο και πιο εμφανής ο αντίκτυπος στις τιμές της ενέργειας και κατ’ επέκταση στο κόστος Παραγωγής και μεταφορών διεθνώς. Οι αγορές ήδη αποτυπώνουν αυτόν τον κίνδυνο, ενώ είναι υπαρκτό το ενδεχόμενο ενός νέου πληθωριστικού κύματος.

Για την Ευρώπη, και ιδιαίτερα για χώρες όπως η Ελλάδα, οι εξελίξεις αυτές αναδεικνύουν τη διπλή πρόκληση αφενός της διασφάλισης ενεργειακής επάρκειας και αφετέρου της διατήρησης της οικονομικής σταθερότητας. Η ενεργειακή εξάρτηση της Ευρώπης παραμένει δομικό ζήτημα, παρά τη σημαντική πρόοδο που έχει σημειωθεί τα τελευταία χρόνια στη διαφοροποίηση πηγών και διαδρομών. Σε αυτό το περιβάλλον, η Ελλάδα καλείται να ενισχύσει τον ρόλο της ως ενεργειακού και διαμετακομιστικού κόμβου, αξιοποιώντας τα στρατηγικά πλεονεκτήματά της. Οι επενδύσεις σε υποδομές LNG , οι διασυνδέσεις και οι Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας αποκτούν σαφή γεωοικονομική διάσταση, ενώ η θέση της χώρας στις θαλάσσιες μεταφορές αναδεικνύεται ως παράγοντας-κλειδί για την ασφάλεια των εφοδιαστικών αλυσίδων. Ωστόσο, η ανθεκτικότητα της ελληνικής οικονομίας στο νέο σκηνικό που διαμορφώνεται θα κριθεί σε μεγάλο βαθμό στο επίπεδο της επιχειρηματικής δραστηριότητας. Ο πόλεμος και οι διεθνείς εντάσεις επηρεάζουν άμεσα το κόστος παραγωγής, τις εξαγωγές και την καταναλωτική εμπιστοσύνη, αλλά και τη δυνατότητα νέων επενδύσεων. Αυτό σημαίνει ότι θα χρειαστούν αυξημένη επαγρύπνηση και στοχευμένες παρεμβάσεις για τη στήριξη της ρευστότητας των επιχειρήσεων και την περαιτέρω μείωση των διοικητικών βαρών. Προτεραιότητα πρέπει να είναι και η ενίσχυση της εξωστρέφειας και η διαφοροποίηση των αγορών. Επιχειρήσεις που επενδύουν σε ψηφιακά εργαλεία, ανθεκτικές εφοδιαστικές αλυσίδες και καινοτομία μπορούν να περιορίσουν την έκθεσή τους σε εξωτερικούς κραδασμούς και να αξιοποιήσουν νέες ευκαιρίες. Η νέα πραγματικότητα απαιτεί στρατηγική ψυχραιμία και συντονισμένη ευρωπαϊκή απάντηση, με έμφαση στην ενεργειακή αυτονομία, στην κοινή διαχείριση κρίσεων, στη στήριξη της παραγωγικής βάσης και στη διασφάλιση της κοινωνικής συνοχής. Ζητούμενο είναι η οικοδόμηση οικονομιών που μπορούν όχι μόνο να αντέχουν σε κραδασμούς, αλλά να προσαρμόζονται, να παραμένουν βιώσιμες και ανταγωνιστικές σε συνθήκες διαρκούς αβεβαιότητας.