Η περίοδος 2026–2028 θα αποτελέσει κρίσιμο τεστ, καθώς συμπίπτουν η ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης, η εφαρμογή του νέου δημοσιονομικού πακέτου, οι υπολειπόμενοι δεσμοί κράτους και τραπεζών, και οι υψηλές συνταξιοδοτικές δαπάνες. Παρά την πραγματική και μετρήσιμη δημοσιονομική και χρηματοπιστωτική βελτίωση των τελευταίων ετών, η διατηρησιμότητα αυτής της προόδου θα κριθεί όταν αρχίσουν να υποχωρούν οι εξαιρετικά ευνοϊκοί παράγοντες που τη στήριξαν, όπως η υψηλή ονομαστική ανάπτυξη, τα πληθωριστικά έσοδα, οι πόροι του Ταμείου Ανάκαμψης και οι ιδιαίτερα ευνοϊκοί όροι χρηματοδότησης του δημόσιου χρέους. Αυτό είναι το βασικό συμπέρασμα της νέας μελέτης του ΚΕΦΙΜ με τίτλο «Η Εύθραυστη Δημοσιονομική Πειθαρχία στην Ελλάδα: Έχει επιτύχει η Ελλάδα μια διατηρήσιμη δημοσιονομική εξυγίανση, ή η ισορροπία εξαρτάται από προσωρινούς και εξαιρετικά ευνοϊκούς παράγοντες;». Ενώ η μελέτη αναδεικνύει τη σημαντική μεταμόρφωση της οικονομίας συγκριτικά με την περίοδο της κρίσης, το κρίσιμο διακύβευμα παραμένει αν η δημοσιονομική πειθαρχία θα εμπεδωθεί ως σταθερή εγχώρια επιλογή.

Στην τελική ευθεία ολοκλήρωσης βρίσκεται το Εθνικό Σχέδιο «Ελλάδα 2.0», το μεγαλύτερο επενδυτικό και μεταρρυθμιστικό πρόγραμμα των τελευταίων δεκαετιών, σύμφωνα με ανακοίνωση του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών. Όπως παρουσιάστηκε στο Υπουργικό Συμβούλιο, οι εκταμιεύσεις από την Ε.Ε. ανέρχονται σε 24,6 δισ. ευρώ με 253 υλοποιημένα ορόσημα, ενώ οι συνολικές πληρωμές φτάνουν τα 28,4 δισ. ευρώ. Έως το τέλος της εβδομάδας αναμένεται η ολοκλήρωση των εκκρεμών οροσήμων, ώστε να απορροφηθεί το σύνολο των 36 δισ. ευρώ του εθνικού φακέλου. Παράλληλα, το ΚΕΦΙΜ επιβεβαιώνει ότι το 83% των συστάσεων της Έκθεσης Πισσαρίδη έχει υλοποιηθεί ή βρίσκεται σε τροχιά υλοποίησης. Το αποτύπωμα του σχεδίου είναι ήδη ορατό στη φορολογική συμμόρφωση (διασύνδεση POS-ταμειακών), την αγορά εργασίας, την ψηφιοποίηση του κράτους (gov.gr), την υγεία, τη δικαιοσύνη και την πράσινη μετάβαση.

Οι Έλληνες θα εργαστούν φέτος 179 ημέρες για φόρους και ασφαλιστικές εισφορές, κερδίζοντας μόλις μία ημέρα σε σχέση με το 2025, σύμφωνα με την Ημέρα Φορολογικής Ελευθερίας 2026 του Κέντρου Φιλελεύθερων Μελετών για την φορολογική ελευθερία. Η Ελλάδα εξακολουθεί να καταγράφει την 9η υψηλότερη φορολογική επιβάρυνση στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ξεπερνώντας τον ευρωπαϊκό μέσο όρο κατά δύο ημέρες. Από το 2019 μέχρι το 2026, η φορολογική επιβάρυνση μειώθηκε συνολικά κατά δύο ημέρες, από τις 181 στις 179. Το 2026 τα έσοδα από έμμεσους φόρους προβλέπεται να είναι περίπου 1,6 φορές υψηλότερα από τα έσοδα από άμεσους. Ο ΦΠΑ αναμένεται να αντιπροσωπεύει το 71,5% του συνόλου των έμμεσων φόρων, έναντι 70,4% το 2025. Το 2025, τα έσοδα από τους φόρους επί αγαθών και υπηρεσιών εκτιμάται ότι υπερέβησαν τον αρχικό στόχο του Προϋπολογισμού κατά 3,9%, ενώ τα έσοδα από τον φόρο εισοδήματος κατά 5,3%. Η μεγαλύτερη υπεραπόδοση στον φόρο εισοδήματος προήλθε από τα φυσικά πρόσωπα, με τα σχετικά έσοδα να διαμορφώνονται κατά 5% υψηλότερα από τον στόχο.

Στην 50ή θέση μεταξύ 69 οικονομιών υποχώρησε η Ελλάδα στην Παγκόσμια Επετηρίδα για την Ανταγωνιστικότητα 2025 του IMD, χάνοντας τρεις θέσεις σε σχέση με το 2024, σύμφωνα με νέο policy paper του ΚΕΦΙΜ με τίτλο «Η Ανταγωνιστικότητα της Ελληνικής και Ευρωπαϊκής Οικονομίας: Προκλήσεις και Προοπτικές».  Η χώρα καταγράφει σημαντική δομική υστέρηση, καταλαμβάνοντας την 53η θέση στους πυλώνες της επιχειρηματικής, οικονομικής και κυβερνητικής αποτελεσματικότητας. Η μεγαλύτερη πτώση σημειώνεται στο επιχειρηματικό σκέλος, εξαιτίας του έντονου brain drain και της αδυναμίας των χρηματοοικονομικών υπηρεσιών. Επιπλέον, για τρίτη συνεχόμενη χρονιά, η Ελλάδα αναδεικνύεται από την TMF Group ως η χώρα με τη μεγαλύτερη πολυπλοκότητα παγκοσμίως στην άσκηση επιχειρηματικής δραστηριότητας, λόγω των διαρκών νομοθετικών αλλαγών. Αν και οι πάγιες επενδύσεις αυξήθηκαν σημαντικά την περίοδο 2021-2022 καλύπτοντας εδάφη της κρίσης, οι καθυστερήσεις σε κρίσιμες μεταρρυθμίσεις, όπως στη Δικαιοσύνη και την Εργασία, φρενάρουν τη βιώσιμη ανάπτυξη. Η μελέτη τονίζει ότι η ευρωπαϊκή χρηματοδότηση δεν αρκεί χωρίς βαθιές θεσμικές τομές.

Σύμφωνα με το νέο Policy Brief του ΚΕΦΙΜ, η Ελλάδα κατέχει την υψηλότερη αναλογία κατώτατου προς μέσο μισθό (63%) στην ΕΕ, γεγονός που καθιστά την περίπτωση της χώρας ιδιαιτέρως σύνθετη. Παρόλο που οι αυξήσεις —όπως η πρόσφατη στα 920€— ενισχύουν το εισόδημα των χαμηλόμισθων και μειώνουν τις ανισότητες, η διεθνής βιβλιογραφία προειδοποιεί για πιθανούς κινδύνους στην απασχόληση νέων και ανειδίκευτων εργαζομένων. Η μελέτη υπογραμμίζει ότι το γεγονός ότι έχουμε την υψηλότερη αναλογία στην ΕΕ δεν σημαίνει απαραίτητα ότι ο κατώτατος είναι «πολύ υψηλός» με απόλυτα νούμερα (αφού σε αγοραστική δύναμη είμαστε 13οι). Σημαίνει όμως ότι ο μέσος μισθός στην Ελλάδα παραμένει πολύ χαμηλός. Η μελέτη επισημαίνει ότι το τελικό οικονομικό αποτύπωμα της τελευταίας αύξησης του κατώτατου μισθού παραμένει ανοιχτό σε διαφορετικές ερμηνείες. Από τη μία πλευρά, μπορεί να στηρίξει το διαθέσιμο εισόδημα των χαμηλόμισθων εργαζομένων· από την άλλη, αυξάνει το μισθολογικό και δημοσιονομικό κόστος, ενώ η πραγματική της επίδραση θα εξαρτηθεί από την πορεία του πληθωρισμού, του ενεργειακού κόστους και της παραγωγικότητας.

Το 2025 εργασθήκαμε 177 ημέρες για το κράτος: αυτό καταδεικνύει η μελέτη της Ημέρας Φορολογικής Ελευθερίας, την οποία δημοσιεύει το Κέντρο Φιλελεύθερων Μελετών (ΚΕΦΙΜ). Η μελέτη της Ημέρας Φορολογικής Ελευθερίας δημοσιεύεται ετησίως από το Κέντρο Φιλελεύθερων Μελετών και υπολογίζει τη μέρα που οι Έλληνες φορολογούμενοι θα «απελευθερωθούν» από το βάρος των φόρων, αν με τα χρήματα που κέρδιζαν από την εργασία τους έπρεπε, πριν καλύψουν τις δικές τους ανάγκες, να αποπληρώσουν πρώτα τις υποχρεώσεις τους προς το κράτος. Με άλλα λόγια, επιχειρεί να προσεγγίσει τη φορολογική επιβάρυνση των πολιτών εφαρμόζοντας την μεθοδολογία του Tax Foundation. Τα βασικά συμπεράσματα της μελέτης έχουν ως εξής: Βάσει των απολογιστικών στοιχείων, το 2025 οι Έλληνες εργάστηκαν 177 ημέρες για το κράτος, δύο ημέρες λιγότερες από το 2024 και τρεις λιγότερες από το 2019. Η Ελλάδα κατατάσσεται 10η μεταξύ των 27 χωρών της ΕΕ ως προς τη μεγαλύτερη συνολική φορολογική επιβάρυνση από φόρους και εισφορές. Σύμφωνα με τις προβλέψεις, η τάση αποκλιμάκωσης αναμένεται να συνεχιστεί, με την Ημέρα Φορολογικής Ελευθερίας να αντιστοιχεί σε περίπου 174 ημέρες το 2026 και 172 ημέρες το 2027.

Παρά τη μερική ανάκαμψη των τελευταίων ετών, οι δείκτες παραγωγικότητας της εργασίας στην Ελλάδα παραμένουν σημαντικά χαμηλότεροι απ’ ό,τι το 2009, τη χρονιά αφετηρίας της κρίσης. Το 2024, η παραγωγικότητα ανά ώρα εργασίας βρίσκεται περίπου 14% χαμηλότερα, ενώ η παραγωγικότητα ανά εργαζόμενο παραμένει ακόμη πιο πίσω, περίπου 18% κάτω από τα επίπεδα του 2009. Η Ελλάδα αποτελεί την εξαίρεση στην ομάδα των χωρών της κρίσης, καθώς κανένας από τους βασικούς δείκτες παραγωγικότητας δεν έχει επανέλθει στα επίπεδα του 2009.  Αυτό είναι το κεντρικό συμπέρασμα του νέου policy brief του Κέντρου Φιλελεύθερων Μελετών (ΚΕΦΙΜ) με τίτλο «Πού βρίσκεται η παραγωγικότητα της εργασίας σήμερα σε σχέση με την αρχή της κρίσης το 2009». Ακόμη, σύμφωνα με τα βασικά συμπεράσματα της ανάλυσης, η μεγαλύτερη υστέρηση σε σχέση με το 2009 καταγράφεται στους ακόλουθους κλάδους της οικονομίας:  1. Εμπόριο, μεταφορές, διαμονή & εστίαση: –38,5% 2. Επαγγελματικές & διοικητικές υπηρεσίες: –37%  3.Ενημέρωση & επικοινωνία: –21%. Μόνο ο κλάδος των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών έχει ξεπεράσει τα προ κρίσης επίπεδα παραγωγικότητας (+7%). Με βάση το μέγεθος επιχείρησης, οι πολύ μικρές επιχειρήσεις (1–9 εργαζόμενοι) εμφανίζουν τη μεγαλύτερη υστέρηση (–15%), ενώ οι μεγάλες επιχειρήσεις (250+ εργαζόμενοι) βρίσκονται κοντά στα προ κρίσης επίπεδα.  Συνολικά, η ελληνική οικονομία δεν έχει ανακτήσει την παραγωγικότητα του 2009, σε αντίθεση με άλλες χώρες της κρίσης που έχουν επανέλθει ή υπερβεί τα προ κρίσης επίπεδα.

Στη μαύρη αγορά καπνικών προϊόντων και στη φορολογία σε αυτά εστιάζει νέα έρευνα του EPICENTER, που δημοσιοποιεί το Κέντρο Φιλελεύθερων Μελετών. Σύμφωνα με τους συντάκτες της έκθεσης, «η αύξηση των φόρων στον καπνό στην Ευρώπη επιτείνει την αντίστοιχη μαύρη αγορά. Συγκεκριμένα, για κάθε επιπλέον ευρώ στην τιμή του καπνού εξαιτίας της αύξησης της φορολογίας, το μερίδιο της μαύρης αγοράς αυξάνεται κατά 5-12%, με αποτέλεσμα, μεταξύ άλλων, η αύξηση της φορολογίας να μην οδηγεί σε αντίστοιχη αύξηση των κρατικών εσόδων αλλά στην ενίσχυση εγκληματικών οργανώσεων». Στην Ελλάδα ειδικότερα, «καταγράφεται το τέταρτο υψηλότερο ποσοστό (25%) μαύρης αγοράς λαθραίων και νοθευμένων καπνικών προϊόντων ανάμεσα στις χώρες της μελέτης. Το υψηλό αυτό ποσοστό δεν οφείλεται αποκλειστικά στο ύψος της τιμής των καπνικών προϊόντων και της προσιτότητάς τους, δηλαδή της σχέσης της τιμής τους και του εισοδήματος των πολιτών», εκτιμά η εν λόγω έκθεση, που παραθέτει άλλους πιθανούς παράγοντες, όπως «η φορολογική κουλτούρα, η αδυναμία των κρατικών θεσμών, η αναποτελεσματικότητα στην επιβολή του νόμου, η διαπερατότητα των συνόρων.

Την πορεία της ενεργειακής μετάβασης στην, και τα αναγκαία επόμενα βήματα που αφορούν την απελευθέρωση της αγοράς ενέργειας και τις επενδύσεις στα πεδία της αποθήκευσης ενέργειας και των δικτύων διανομής, αποτυπώνει μελέτη που δημοσιεύει το Κέντρο Φιλελεύθερων Μελετών σε συνεργασία με το δίκτυο δεξαμενών σκέψης EPICENTER. Σύμφωνα με τα πορίσματα της μελέτης, «η Ελλάδα αύξησε το μερίδιο συμμετοχής των ΑΠΕ στο μείγμα ενέργειας κατά 61% (ή 9,6 ποσοστιαίες μονάδες) από το 2014 στο 2023, με την επίδοση αυτή να την κατατάσσει στην 7η υψηλότερη θέση ως προς τη μεταβολή του μεριδίου συμμετοχής των ΑΠΕ στο μείγμα ενέργειας για την περίοδο αναφοράς ανάμεσα σε 36 ευρωπαϊκές χώρες».

Στην τρίτη θέση στις χώρες με τη μεγαλύτερη δαπάνη για συντάξεις (ως προς το ΑΕΠ) στην ΕΕ διατηρεί η Ελλάδα, όπως προκύπτει από μελέτη του Κέντρου Φιλελεύθερων Μελετών (ΚΕΦΙΜ), επισημαίνοντας παράλληλα ότι παρά τις δύσκολες μεταρρυθμίσεις μίας ολόκληρης δεκαετίας και την πτωτική τάση της κρατικής δαπάνης για συντάξεις το ποσοστό της κρατικής συμμετοχής παραμένει υψηλό. Συγκεκριμένα, η εν λόγω δαπάνη αποκλίνει κατά 2,12 ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ από τον μέσο όρο των 27 κρατών μελών, για το 2022, έτος με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία στη Eurostat. Σύμφωνα με τα στοιχεία των εισηγητικών εκθέσεων των προϋπολογισμών την περίοδο 2018-2025, το 2018 η μισή δαπάνη για συντάξεις χρηματοδοτήθηκε από τον τακτικό προϋπολογισμό (δηλαδή από τη γενική φορολογία) και μόνο το υπόλοιπο 50% της συνταξιοδοτικής δαπάνης προήρθε από εισφορές. Το 2025 προβλέπεται ότι η δαπάνη για συντάξεις θα χρηματοδοτηθεί από τον τακτικό προϋπολογισμό κατά το 43%.