Αύξηση του ΑΕΠ κατά 2,3% το 2027, από 2% φέτος, προβλέπει το προσχέδιο του κρατικού προϋπολογισμού του έτους 2027 που κατατέθηκε στη Βουλή. Παράλληλα, εκτιμάται υποχώρηση της ανεργίας στο 7,9% (από 8,4%) και αποκλιμάκωση του πληθωρισμού στο 2,6% (από 3,8%). Σύμφωνα με το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, η ανάπτυξη θα στηριχθεί στα μέτρα που ανακοινώθηκαν στην 90η Διεθνή Έκθεση της Θεσσαλονίκης, στις ιδιωτικές επενδύσεις (αύξηση 7,9%), στην ιδιωτική κατανάλωση (+1,5%) και στη δημόσια κατανάλωση (+1,4%). Οι εξαγωγές αγαθών και υπηρεσιών αναμένεται να ενισχυθούν κατά 3,1% και οι εισαγωγές κατά 4%. Το πρωτογενές πλεόνασμα εκτιμάται σε 3,6% του ΑΕΠ για το 2026 και σε 3,3% για το 2027. Παράλληλα, το δημόσιο χρέος προβλέπεται να σημειώσει τη μεγαλύτερη αποκλιμάκωση στην Ευρωπαϊκή Ένωση για έβδομη συνεχόμενη χρονιά, υποχωρώντας στο 128,8% του ΑΕΠ το 2027 από 136,7% το 2026. «Για την κυβέρνηση,  το οικονομικό επιτελείο, η ανάπτυξη έχει νόημα μόνο όταν φτάνει στην καθημερινότητα του πολίτη. Στόχος μας είναι τα εισοδήματα να αυξάνονται και η πίεση από το κόστος ζωής να υποχωρεί. Η πρόοδος της οικονομίας να γίνεται πρόοδος για κάθε οικογένεια», δήλωσε ο υπουργός  Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, κ. Κυριάκος Πιερρακάκης, κατά την παρουσίαση του προσχεδίου.
Αναλυτικά
  το Προσχέδιο του Κρατικού Προϋπολογισμού 2027
η ανάλυση των κυριότερων σημείων του Προσχεδίου του Κρατικού Προϋπολογισμού 2027.

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Γιάννης Μπρατάκος: «Μετατρέπουμε το ΕΒΕΑ σε ψηφιακό κόμβο με άμεσο όφελος για τις επιχειρήσεις»

 

Νέες ψηφιακές υπηρεσίες για την ταχύτερη εξυπηρέτηση των επιχειρήσεων και την ενίσχυση της πρόσβασής τους σε πληροφόρηση και εμπορικές ευκαιρίες αναπτύσσει το Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο Αθηνών (ΕΒΕΑ), μέσω έργου συνολικού προϋπολογισμού 959.140 ευρώ. Την απόφαση ένταξης του έργου «Ανάπτυξη προηγμένων ψηφιακών υπηρεσιών του ΕΒΕΑ για τις επιχειρήσεις της Αττικής» στο Πρόγραμμα «Αττική» 2021–2027 υπέγραψε ο Περιφερειάρχης Αττικής, κ. Νίκος Χαρδαλιάς, στο πλαίσιο της υπογραφής των αποφάσεων ένταξης των αντίστοιχων πράξεων των έξι Επιμελητηρίων της Αττικής. Το έργο συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση, μέσω του Ευρωπαϊκού Ταμείου Περιφερειακής Ανάπτυξης.

Ο Πρόεδρος του ΕΒΕΑ, κ. Γιάννης Μπρατάκος, δήλωσε: «Η αλλαγή του παραγωγικού μοντέλου της χώρας απαιτεί να δώσουμε στις επιχειρήσεις περισσότερο χώρο και χρόνο για να επενδύσουν, να καινοτομήσουν και να αναπτυχθούν. Τα Επιμελητήρια έχουν συγκεκριμένη ευθύνη σε αυτή την προσπάθεια. Να απλοποιούν την καθημερινότητα των μελών τους και να τους προσφέρουν εργαλεία που ανταποκρίνονται στις πραγματικές τους ανάγκες. Με τη στήριξη της Περιφέρειας Αττικής, μετατρέπουμε το ΕΒΕΑ σε ψηφιακό κόμβο με άμεσο όφελος για τις επιχειρήσεις. Επενδύουμε σε ταχύτερη εξυπηρέτηση, καλύτερη πληροφόρηση και νέες δυνατότητες προβολής και συνεργασίας. Για εμάς, η επιτυχία αυτής της επένδυσης θα κριθεί στην πράξη. Στον χρόνο που θα κερδίζει ο επιχειρηματίας, στις διαδικασίες που θα διεκπεραιώνει ευκολότερα και στις ευκαιρίες που θα μπορεί να αξιοποιεί».

Η συνεργασία της Περιφέρειας Αττικής με τα Επιμελητήρια αναδεικνύει τη σημασία της σύμπραξης των θεσμών για την ενίσχυση της επιχειρηματικότητας. Το ΕΒΕΑ συνεχίζει να επενδύει στον εκσυγχρονισμό του και στην ουσιαστική στήριξη των μελών του, συμβάλλοντας στη διαμόρφωση μιας πιο ανταγωνιστικής και εξωστρεφούς οικονομίας.

Η Κομισιόν προχώρησε, την περασμένη Παρασκευή, σε ενημέρωση σχετικά με τη συνεδρίαση της Ομάδας Συντονισμού για το Φυσικό Αέριο, με την εκπρόσωπο Τύπου Άννα- Κάιζα Ιτκόνεν να δηλώνει πως «η Επιτροπή και οι χώρες της ΕΕ επιβεβαίωσαν εκ νέου ότι ο εφοδιασμός της ΕΕ με φυσικό αέριο παραμένει σταθερός προς το παρόν». Όπως σημείωσε, «προφανώς λειτουργούμε αυτή τη στιγμή σε ένα παγκόσμιο περιβάλλον το οποίο είναι πολύ ευμετάβλητο, με εξαιρετικά υψηλές τιμές ενέργειας και ένα πολύ απρόβλεπτο περιβάλλον», υπογραμμίζοντας παράλληλα ότι η Κομισιόν παρακολουθεί «πολύ, πολύ στενά» τις εξελίξεις. Η ίδια παρέπεμψε στην ερχόμενη Τετάρτη, όταν στο Δουβλίνο οι υπουργοί Ενέργειας της ΕΕ θα συνεδριάσουν στο άτυπο Συμβούλιο Ενέργειας, αλλά και στην έκθεση για την ετοιμότητα ενόψει του χειμώνα, την οποία χαρακτήρισε «ένα πολύ λεπτομερές σενάριο για ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση».

Το 2027 θα είναι το πραγματικό τεστ της ελληνικής οικονομίας

Η ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης στο τέλος του 2026 θα αλλάξει ουσιαστικά τους όρους της αναπτυξιακής συζήτησης στη χώρα. Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν η επενδυτική δυναμική που δημιουργήθηκε τα προηγούμενα χρόνια μπορεί να συνεχιστεί όταν περιοριστεί η ώθηση ενός τόσο ισχυρού ευρωπαϊκού χρηματοδοτικού εργαλείου. Αυτό θα είναι το πραγματικό τεστ για την ελληνική οικονομία.

Η αναλογία των επενδύσεων προς το ΑΕΠ έχει αυξηθεί από 11,3% το 2018 σε 16,9% το 2025. Το επενδυτικό κενό με την Ευρωπαϊκή Ένωση έχει περιοριστεί σημαντικά, παραμένει όμως αισθητό. Και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ήδη επισημαίνει ότι η ολοκλήρωση του Ταμείου θα περιορίσει την επενδυτική ώθηση τα επόμενα χρόνια. Επομένως, η συζήτηση πρέπει ήδη να αφορά την επόμενη ημέρα.

Πρώτη προϋπόθεση είναι να κινητοποιήσουμε πολύ περισσότερα ιδιωτικά κεφάλαια. Το Ταμείο Ανάκαμψης απέδειξε ότι, όταν υπάρχει χρηματοδότηση με ανταγωνιστικούς όρους, σαφές πλαίσιο και ώριμα επενδυτικά σχέδια, οι ελληνικές επιχειρήσεις επενδύουν. Το δανειακό του σκέλος συνδύασε ευρωπαϊκούς πόρους, τραπεζική χρηματοδότηση και ίδια κεφάλαια, δημιουργώντας σημαντική μόχλευση.

Αυτή η λογική χρειάζεται συνέχεια. Τα νέα χρηματοδοτικά και εγγυοδοτικά προγράμματα μέσω της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά, ιδιαίτερα για τις μικρότερες επιχειρήσεις. Το ίδιο ισχύει για τις επιταχυνόμενες αποσβέσεις σε επενδύσεις εκσυγχρονισμού. Είναι εργαλεία που μπορούν να βοηθήσουν, εφόσον ενταχθούν σε ένα συνεκτικό σχέδιο για το χρηματοδοτικό κενό που θα αφήσει η ολοκλήρωση του Ταμείου.

Χρειάζεται, παράλληλα, μεγαλύτερη ποικιλία πηγών χρηματοδότησης. Η ελληνική οικονομία παραμένει σε μεγάλο βαθμό τραπεζοκεντρική. Η κεφαλαιαγορά, το venture capital, το private equity, τα εταιρικά ομόλογα και νέα εργαλεία συμμετοχικής χρηματοδότησης μπορούν να κινητοποιήσουν περισσότερα ιδιωτικά κεφάλαια και να δώσουν στις επιχειρήσεις περισσότερες επιλογές.

Για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, το ζήτημα είναι ακόμη πιο συγκεκριμένο. Χρειάζονται κεφάλαια για να επενδύσουν σε τεχνολογία, να εξάγουν, να συνεργαστούν, να μεγαλώσουν. Το μικρό μέγεθος παραμένει διαρθρωτικό χαρακτηριστικό της ελληνικής οικονομίας και συχνά περιορίζει τόσο την πρόσβαση στη χρηματοδότηση όσο και τη δυνατότητα υλοποίησης μεγαλύτερων επενδύσεων.

Γι’ αυτό έχει σημασία και ο τρόπος με τον οποίο θα εφαρμοστούν τα νέα χρηματοδοτικά εργαλεία. Το πραγματικό αποτέλεσμα θα κριθεί από το πόσες μικρές επιχειρήσεις θα χρηματοδοτηθούν, με ποιο κόστος, με ποιες εξασφαλίσεις και σε πόσο χρόνο. Οι διαθέσιμοι πόροι πρέπει να φτάσουν σε επιχειρήσεις με βιώσιμα σχέδια και προοπτική ανάπτυξης.

Η επενδυτική δυναμική εξαρτάται και από το περιβάλλον μέσα στο οποίο λειτουργεί μια επιχείρηση. Η γραφειοκρατία, οι καθυστερήσεις στην αδειοδότηση και στη Δικαιοσύνη, η πολυπλοκότητα των κανόνων και το κόστος συμμόρφωσης επηρεάζουν άμεσα κάθε επενδυτική απόφαση.

Το ίδιο ισχύει για τη φορολογία και τη ρευστότητα. Ένα σταθερό φορολογικό πλαίσιο, ισχυρότερα κίνητρα για παραγωγικές επενδύσεις, συγχωνεύσεις και συνεργασίες, καθώς και ταχύτερη αποκλιμάκωση της προκαταβολής φόρου μπορούν να απελευθερώσουν πόρους για επενδύσεις, προσλήψεις και κεφάλαιο κίνησης.

Κρίσιμος παράγοντας είναι και η ενέργεια. Η ανάπτυξη των ΑΠΕ έχει προχωρήσει σημαντικά, όμως η ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας και της μεταποίησης κρίνεται από το τελικό κόστος που πληρώνει η επιχείρηση. Χρειάζονται ταχύτερες επενδύσεις στα δίκτυα, στην αποθήκευση και στις διασυνδέσεις, καθώς και περισσότερες δυνατότητες για αυτοπαραγωγή και μακροχρόνιες συμβάσεις προμήθειας με ανταγωνιστικούς όρους.

Αντίστοιχη βαρύτητα έχει η τεχνολογία. Η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να γίνει εργαλείο αύξησης της παραγωγικότητας σε ολόκληρη την οικονομία. Για να συμβεί αυτό, η πρόσβαση σε τεχνογνωσία, χρηματοδότηση και δεξιότητες πρέπει να φτάσει και στις μικρότερες επιχειρήσεις. Διαφορετικά, η τεχνολογική μετάβαση κινδυνεύει να διευρύνει το παραγωγικό χάσμα μέσα στην ίδια την επιχειρηματική κοινότητα.

Όλα αυτά συγκλίνουν σε ένα βασικό ζητούμενο: η Ελλάδα χρειάζεται περισσότερες παραγωγικές επενδύσεις, ισχυρότερη βιομηχανία, μεγαλύτερες εξαγωγές και επιχειρήσεις που μπορούν να αποκτήσουν μέγεθος. Να επενδύσουν στην τεχνολογία, στην καινοτομία και στους ανθρώπους τους. Να μπουν σε νέες αγορές και να ανταγωνιστούν με καλύτερους όρους. Αυτή είναι η βάση πάνω στην οποία μπορεί να στηριχθεί η ανάπτυξη μετά το Ταμείο Ανάκαμψης.

Η φετινή ΔΕΘ ανέδειξε και μια ευρύτερη πολιτική διάσταση αυτής της συζήτησης. Μεγάλο μέρος της δημόσιας προσοχής στράφηκε στις παροχές, στις ελαφρύνσεις και στις άμεσες δεσμεύσεις προς τους πολίτες. Είναι απολύτως θεμιτό να συζητάμε πώς θα στηριχθούν τα νοικοκυριά που πιέζονται από την ακρίβεια, το στεγαστικό κόστος και την ενεργειακή αβεβαιότητα. Η κοινωνική πολιτική έχει ουσιαστικό και αναγκαίο ρόλο.

Η βιωσιμότητα, όμως, της κοινωνικής πολιτικής εξαρτάται από την παραγωγική δυνατότητα της οικονομίας. Από το αν η χώρα θα καταφέρει να αυξήσει τις επενδύσεις, την παραγωγικότητα, τις εξαγωγές και το μέγεθος των επιχειρήσεών της. Ο στόχος που τέθηκε στη ΔΕΘ για αύξηση των επενδύσεων από τα 46 στα 65 δισ. ευρώ κινείται προς αυτή την κατεύθυνση. Χρειάζεται τώρα συγκεκριμένο σχέδιο, χρηματοδοτικά εργαλεία και μεταρρυθμίσεις που θα κινητοποιήσουν ιδιωτικά κεφάλαια και θα ενισχύσουν την παραγωγική βάση.

Και αυτό το μήνυμα αφορά το σύνολο του πολιτικού συστήματος. Οι οικονομικές προτάσεις των κομμάτων πρέπει να απαντούν όχι μόνο στο τι θα διανεμηθεί, αλλά κυρίως στο πώς θα αυξηθεί ο πλούτος που παράγει η χώρα. Από πού θα προέλθουν οι πόροι, ποιες επενδύσεις θα κινητοποιηθούν και ποιες μεταρρυθμίσεις θα δημιουργήσουν σταθερά υψηλότερη παραγωγή και εισόδημα.

Η επιχειρηματική κοινότητα θέλει μια κοινωνική πολιτική που να στηρίζεται σε μια οικονομία που παράγει περισσότερο και δημιουργεί περισσότερες ευκαιρίες ευημερίας, αντί να εξαντλείται στη διαρκή αναδιανομή των ίδιων περιορισμένων πόρων. Αυτό προϋποθέτει μεγαλύτερη παραγωγικότητα, ισχυρότερες επιχειρήσεις, περισσότερες επενδύσεις και μεγαλύτερη εξωστρέφεια.

Το Ταμείο Ανάκαμψης μάς έδωσε χρόνο, κεφάλαια και μια σημαντική επενδυτική ώθηση. Από το 2027 θα φανεί αν αξιοποιήσαμε αυτή την περίοδο για να δημιουργήσουμε μια οικονομία που μπορεί να συνεχίσει να αναπτύσσεται με πιο ισχυρές δικές της δυνάμεις.

Αυτό θα είναι το πραγματικό μέτρο της επιτυχίας.

 

Γιάννης Μπρατάκος, Πρόεδρος ΕΒΕΑ

Οι τιμές του ντίζελ στην Ευρωπαϊκή Ένωση έφθασαν σε νέα ύψη στα 2,23 ευρώ ανά λίτρο κατά μέσον όρο, έναντι 2,16 την περασμένη εβδομάδα, σύμφωνα με ανάλυση των στοιχείων των ευρωπαϊκών χωρών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Σύμφωνα με τα εβδομαδιαία στοιχεία που δημοσιεύονται από το 2005, ρεκόρ καταρρίφθηκαν σε 19 χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ανάμεσά τους η Γερμανία, η Γαλλία και η Ιταλία, εξαιτίας του ενεργειακού σοκ που συνδέεται με τους πολέμους στην Μέση Ανατολή και την Ουκρανία. Ανάμεσα στις χώρες που κατέγραψαν νέα ρεκόρ, η Δανία εμφανίζει την υψηλότερη τιμή στα 2,56 ευρώ ανά λίτρο ντίζελ, πριν από την Γερμανία (2,46 ευρώ). Ακολουθούν το Βέλγιο και η Γαλλία με περίπου 2,40 ευρώ/λίτρο και η Ιταλία με 2,30 ευρώ/λ. Άλλες χώρες, όπως η Ισπανία και η Σουηδία, εμφανίζουν επίσης αυξήσεις τιμών, αλλά παραμένουν σε επίπεδα χαμηλότερα των υψηλότερων τιμών που είχαν καταγραφεί το 2022, μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία.

Σημαντική αύξηση κατά 23,8% σημείωσαν οι τιμές των καυσίμων και λιπαντικών στην Ευρωπαϊκή Ένωση τον Αύγουστο του 2026 σε σύγκριση με τον Αύγουστο του 2025, παρουσιάζοντας περαιτέρω επιτάχυνση μετά τις αυξήσεις του Ιουνίου (13,7%) και του Ιουλίου (16,9%). Στην Ελλάδα, η ετήσια άνοδος διαμορφώθηκε στο 16%. Συνολικά σε 26 κράτη-μέλη καταγράφηκαν ανατιμήσεις, με 18 χώρες να ξεπερνούν το 20%. Τις μεγαλύτερες αυξήσεις παρουσίασαν η Βουλγαρία (+34,5%) και η Λιθουανία (+28,8%), ενώ τις μικρότερες η Ουγγαρία (+1,3%) και η Σουηδία (+6,1%). Σε μηνιαία βάση, οι καταναλωτές στην ΕΕ επιβαρύνθηκαν με αυξήσεις 8,3% στο πετρέλαιο κίνησης και 3,3% στη βενζίνη. Το ντίζελ ακρίβυνε σε 26 χώρες, με αιχμή την Τσεχία (+14,3%), ενώ η βενζίνη αυξήθηκε σε 22 χώρες, καταγράφοντας τη μεγαλύτερη άνοδο στην Ισπανία (+8,2%).

Ο Αμερικανός Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ απείλησε με διακοπή των εμπορικών συναλλαγών ή επιβολή βαριών δασμών στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αντιδρώντας στην πρόταση της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν να καταστεί ο Καναδάς το πρώτο συνδεδεμένο μέλος της ΕΕ. Η Πρόεδρος της Κομισιόν πρότεινε την εμβάθυνση των σχέσεων και την ένταξη του Καναδά στο υπό δημιουργία Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Ασφαλείας, παρουσία του Καναδού Πρωθυπουργού Μαρκ Κάρνεϊ. Ο Ντ. Τραμπ χαρακτήρισε την ιδέα «γελοία», προσθέτοντας ότι «αν το κάνουν, αν θεωρήσω πως πρόκειται για εχθρική ενέργεια, θα επιβάλλω πολύ σοβαρούς τελωνειακούς δασμούς ή θα τερματίσω το εμπόριο με την Ευρώπη σε πολλά πράγματα». Από την πλευρά της Γαλλίας, ο Υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων Μπενζαμέν Χαντάντ στήριξε την προσέγγιση με τον Καναδά, τονίζοντας ότι δεν εναπόκειται στις ΗΠΑ να καθορίζουν τη γεωπολιτική κατεύθυνση των Ευρωπαίων και υπογραμμίζοντας το κυρίαρχο δικαίωμα της ΕΕ να εμβαθύνει τις διεθνείς της συμμαχίες.

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν δήλωσε χθες πως η ΕΕ θα εκταμιεύσει 3,3 δισεκατομμύρια ευρώ για την ενίσχυση της Ουκρανίας με πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη. Η επικεφαλής της Κομισιόν ενημέρωσε μέσω Χ σχετικά με τη νέα πρωτοβουλία, ύστερα από τηλεφωνική επικοινωνία που είχε με τον ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι. Σε ανάρτησή του στο Telegram, ο πρόεδρος της Ουκρανίας δεν έκανε την παραμικρή αναφορά στη νέα εκταμίευση από την ΕΕ. Χαρακτήρισε όμως «πολύ παραγωγική» τη συζήτηση με την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και ανέφερε πως οι συνομιλίες επικεντρώθηκαν σε «βήματα ζωτικής σημασίας για την ανθεκτικότητα της άμυνάς μας», συμπεριλαμβανομένων ζητημάτων χρηματοδότησης.

Το 2025, οι νέοι στην Ευρωπαϊκή Ένωση αποχώρησαν από το γονικό τους σπίτι σε μέση ηλικία 26,3 ετών, παραμένοντας κοντά στον σταθερό μέσο όρο των 26 ετών που καταγράφεται από το 2002. Σημαντικές αποκλίσεις παρατηρούνται μεταξύ των κρατών-μελών. Τις υψηλότερες ηλικίες εξόδου άνω των 30 ετών κατέγραψαν η Κροατία (31,5), η Ελλάδα και η Σλοβακία (30,9), καθώς και η Ισπανία με την Ιταλία (30,2). Αντίθετα, οι νέοι ανεξαρτητοποιούνται νωρίτερα στη Φινλανδία (21,4), τη Δανία (21,8), την Εσθονία και τη Λιθουανία (22,7). Η τάση αυτή συνδέεται άμεσα με την αγορά εργασίας, όπου το συνολικό ποσοστό απασχόλησης των νέων (20-29 ετών) στην ΕΕ ανήλθε σε 65,5%. Στις χώρες με υψηλότερη απασχόληση (Κάτω Χώρες, Δανία, Γερμανία, Σουηδία) οι νέοι φεύγουν νωρίτερα, ενώ όπου η απασχόληση είναι χαμηλότερη, η ανεξαρτητοποίηση καθυστερεί.

Στο 2,0% διαμορφώθηκε το ποσοστό κενών θέσεων εργασίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση το δεύτερο τρίμηνο του 2026, σημειώνοντας μικρή υποχώρηση από το 2,1% του προηγούμενου τριμήνου και της αντίστοιχης περσινής περιόδου. Στην Ευρωζώνη, το ποσοστό διαμορφώθηκε στο 2,1%, από 2,3% το α’ τρίμηνο του 2026.  Στην Ελλάδα το ποσοστό διαμορφώθηκε στο 1,8%, παρουσιάζοντας ετήσια αύξηση κατά 0,2 ποσοστιαίες μονάδες. Ανά τομέα οικονομικής δραστηριότητας, τα υψηλότερα ποσοστά κενών θέσεων εργασίας στην Ευρωζώνη καταγράφηκαν στις κατασκευές (3,0%), τις διοικητικές υποστηρικτικές δραστηριότητες (2,8%) και τις υπηρεσίες παροχής καταλύματος και εστίασης (2,6%).