Η επόμενη ημέρα μετά το Ταμείο Ανάκαμψης

Το 2026 σηματοδοτεί την ολοκλήρωση ενός από τα σημαντικότερα αναπτυξιακά εργαλεία που αξιοποίησε ποτέ η Ελλάδα. Το Ταμείο Ανάκαμψης συνέβαλε ουσιαστικά στην κινητοποίηση επενδύσεων, στην επιτάχυνση κρίσιμων μεταρρυθμίσεων και στον εκσυγχρονισμό τομέων που για χρόνια παρέμεναν στάσιμοι. Ενίσχυσε την εξωστρέφεια, τον ψηφιακό μετασχηματισμό και την πράσινη μετάβαση της οικονομίας.

Το πραγματικό στοίχημα, όμως, αρχίζει τώρα. Η Ελλάδα καλείται να περάσει από μια περίοδο ανάπτυξης που ενισχύθηκε από έναν έκτακτο ευρωπαϊκό μηχανισμό, σε ένα μοντέλο διατηρήσιμης ανάπτυξης που θα στηρίζεται περισσότερο στην ισχύ της πραγματικής οικονομίας: στην παραγωγικότητα, στις ιδιωτικές επενδύσεις, στην καινοτομία και στην ικανότητα των επιχειρήσεων να δημιουργούν προϊόντα και υπηρεσίες υψηλής προστιθέμενης αξίας.

Η δημοσιονομική σταθερότητα έχει αποκατασταθεί, η επενδυτική βαθμίδα έχει ανακτηθεί, οι εξαγωγές έχουν ενισχυθεί και η παραγωγική βάση της οικονομίας παρουσιάζει θετικές ενδείξεις. Την ίδια στιγμή, όμως, παραμένουν σημαντικές διαρθρωτικές αδυναμίες. Το έλλειμμα παραγωγικότητας και επενδύσεων, το υψηλό ενεργειακό κόστος, οι δυσκολίες χρηματοδότησης πολλών μικρότερων επιχειρήσεων, το ιδιωτικό χρέος και η αναντιστοιχία δεξιοτήτων εξακολουθούν να περιορίζουν τις δυνατότητες ταχύτερης σύγκλισης με την Ευρώπη.

Γι’ αυτό η επόμενη περίοδος απαιτεί ένα ολοκληρωμένο παραγωγικό σχέδιο, με σταθερές προτεραιότητες και μακροπρόθεσμο ορίζοντα. Η αύξηση της παραγωγικότητας, η ενίσχυση της καινοτομίας, η αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης, η ανάπτυξη σύγχρονων δεξιοτήτων και η διεύρυνση της εξαγωγικής βάσης πρέπει να αποτελέσουν τους βασικούς μοχλούς της νέας αναπτυξιακής στρατηγικής.

Ιδιαίτερη σημασία έχει η στήριξη των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, που αποτελούν τον πυρήνα της ελληνικής οικονομίας. Χρειάζονται καλύτερη πρόσβαση στη χρηματοδότηση, νέα εγγυοδοτικά και επενδυτικά εργαλεία, ισχυρά κίνητρα για συνεργασίες και οικονομίες κλίμακας, ταχύτερη αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών και ουσιαστικότερη σύνδεση με την έρευνα και την καινοτομία. Η ανταγωνιστικότητα της χώρας θα κριθεί από το αν η παραγωγική της βάση μπορέσει να γίνει πιο ισχυρή, πιο εξωστρεφής και περισσότερο τεχνολογικά ώριμη.

Η ταχύτερη απονομή της δικαιοσύνης, η μείωση του διοικητικού βάρους, η ολοκλήρωση του χωροταξικού σχεδιασμού, η σταθερότητα του φορολογικού πλαισίου και η αποτελεσματική λειτουργία των θεσμών διαμορφώνουν το περιβάλλον μέσα στο οποίο λαμβάνονται οι επενδυτικές αποφάσεις. Μετά το Ταμείο Ανάκαμψης, η ποιότητα του κράτους και των θεσμών θα έχει ακόμη μεγαλύτερη σημασία για την ανάπτυξη.

Οι αποφάσεις για το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τα νέα εργαλεία ανταγωνιστικότητας θα επηρεάσουν άμεσα τις δυνατότητες ανάπτυξης των ευρωπαϊκών οικονομιών. Η Ευρώπη δεν μπορεί να ζητά από τις επιχειρήσεις της να ανταγωνιστούν τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ασία χωρίς αντίστοιχη επενδυτική ισχύ, επαρκή χρηματοδοτικά εργαλεία και μια βαθύτερη ενιαία αγορά κεφαλαίων.

Η επόμενη ημέρα απαιτεί συνέχεια στην οικονομική πολιτική, συνέπεια στις μεταρρυθμίσεις και εμπιστοσύνη στις παραγωγικές δυνάμεις της χώρας. Τώρα κρίνεται αν αυτή η αφετηρία θα μετατραπεί σε ένα αυτοτροφοδοτούμενο μοντέλο ανάπτυξης, με μεγαλύτερη παραγωγική βάση, περισσότερες ιδιωτικές επενδύσεις, ισχυρότερη διεθνή παρουσία και διατηρήσιμη ευημερία για την κοινωνία.