1. Από τα ζητήματα που θίξατε στον απόηχο της πρωθυπουργικής παρουσίας στη ΔΕΘ, μόνο στην αύξηση των δόσεων από 72 σε 120 υπήρξε ανταπόκριση. Επιμένετε ότι οι εξαγγελίες Μητσοτάκη στη Θεσσαλονίκη αποτελούν ένα βήμα, αλλά όχι το άλμα για την ελληνική επιχειρηματικότητα;

Η αύξηση των δόσεων από 72 σε 120 είναι μια θετική εξέλιξη. Δείχνει ότι η κυβέρνηση και ο Πρωθυπουργός ακούν την αγορά και προσαρμόζουν τις αποφάσεις τους όταν οι συνθήκες το απαιτούν. Το ΕΒΕΑ είχε επισημάνει εγκαίρως την ανάγκη αυτής της παρέμβασης.

Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι λύθηκαν όλα τα προβλήματα. Οι επιχειρήσεις, ιδιαίτερα οι μικρές και οι μεσαίες, πιέζονται από το ενεργειακό κόστος, τις συσσωρευμένες οφειλές, το κόστος χρηματοδότησης και τις ασφαλιστικές επιβαρύνσεις. Επομένως, οι πρόσφατες εξαγγελίες ήταν ένα θετικό βήμα στη μεγάλη προσπάθεια που πρέπει να κάνουμε από κοινού, Πολιτεία και επιχειρηματικός κόσμος, για περισσότερες επενδύσεις, μεγαλύτερη εξωστρέφεια, ισχυρότερη μεταποίηση και πραγματικές δυνατότητες μεγέθυνσης για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Ο ρόλος μου, ως πρόεδρος του ΕΒΕΑ, είναι να αναγνωρίζω ό,τι γίνεται σωστά, αλλά και να επιμένω σε όσα εξακολουθεί να ζητά η αγορά.

2. Στην ίδια ανακοίνωση επισημάνατε το υψηλό κόστος λειτουργίας, χωρίς οι τιμές καυσίμων και ρεύματος να βρίσκονται στα σημερινά επίπεδα. Περιμένετε μέτρα ανακούφισης ή θεωρείτε ότι μπορούν να ανταποκριθούν οι επιχειρήσεις έναντι της ενεργειακής κρίσης;

Καμία επιχείρηση δεν μπορεί να απορροφά επ’ αόριστον αυξήσεις αυτού του μεγέθους. Όταν ανεβαίνει απότομα το κόστος της ενέργειας, η επιχείρηση έχει τρεις επιλογές: να μειώσει το περιθώριο κέρδους της, να μεταφέρει μέρος της αύξησης στις τιμές ή να περιορίσει τη δραστηριότητά της. Και οι τρεις έχουν επιπτώσεις στην οικονομία.

Η κυβέρνηση έχει ήδη παρέμβει στα καύσιμα και αυτό πρέπει να αναγνωριστεί. Όσο, όμως, η κρίση συνεχίζεται, απαιτείται έτοιμος μηχανισμός πρόσθετης στήριξης, κυρίως για τις ενεργοβόρες και τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Τα μέτρα πρέπει να είναι στοχευμένα, να φτάνουν γρήγορα στους δικαιούχους και να έχουν καθαρό αποτέλεσμα στον λογαριασμό.

Παράλληλα χρειάζονται πιο μόνιμες λύσεις. Περισσότερος ανταγωνισμός στην αγορά ενέργειας, επενδύσεις σε δίκτυα και αποθήκευση, ενεργειακή αναβάθμιση των επιχειρήσεων και ταχύτερη πρόσβαση σε φθηνότερη πράσινη ενέργεια.

3. Ποια είναι η άποψή σας για τη συζήτηση μείωσης του ΕΦΚ με βάση το ιταλικό μοντέλο;

Είναι μια πρόταση που αξίζει να εξεταστεί σοβαρά. Η λογική του ιταλικού μοντέλου είναι ότι, όταν η άνοδος των τιμών αυξάνει τα κρατικά έσοδα από τον ΦΠΑ, μέρος αυτής της πρόσθετης είσπραξης μπορεί να επιστρέφει στην αγορά μέσω προσωρινής μείωσης του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης.

Δεν υποστηρίζω κινήσεις χωρίς κοστολόγηση. Πρέπει να γνωρίζουμε το δημοσιονομικό αποτέλεσμα, τη συμβατότητα με το ευρωπαϊκό πλαίσιο και κυρίως να διασφαλίζεται ότι η μείωση θα περάσει ολόκληρη στην αντλία. Δεν έχει νόημα μια παρέμβαση που θα χαθεί στην αλυσίδα διακίνησης. Βεβαίως την ίδια στιγμή πρέπει να ακούσουμε και το επιχείρημα ότι σε ορισμένες περιοχές της Ελλάδας όταν μειώθηκε ο συντελεστής ΦΠΑ δεν πέρασε όλη η μείωση στον τελικό καταναλωτή.  Και χώρες όπως η Ισπανία αν και μείωσαν για μια χρονικό περίοδο τους συντελεστές ΦΠΑ αναγκάσθηκαν να το επαναφέρουν.

4. Μικρομεσαίες επιχειρήσεις νιώθουν αποκλεισμένες από τον τραπεζικό δανεισμό. Ποια κίνητρα θα μπορούσαν να ανοίξουν τη στρόφιγγα των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων;

Οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις δεν ζητούν από τις τράπεζες να αγνοήσουν τον κίνδυνο. Ζητούν να μη θεωρούνται εκ προοιμίου μη χρηματοδοτήσιμες επειδή δεν διαθέτουν μεγάλα ακίνητα ή ισχυρές εμπράγματες εξασφαλίσεις.

Χρειάζονται περισσότερα εγγυοδοτικά εργαλεία μέσω της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας, μεγαλύτερη ανάληψη μέρους του κινδύνου από ευρωπαϊκούς και εθνικούς πόρους και αξιολόγηση που να λαμβάνει υπόψη τις πραγματικές ταμειακές ροές και το επενδυτικό σχέδιο της επιχείρησης. Εξίσου σημαντικές είναι οι μικροπιστώσεις, το factoring και άλλα χρηματοδοτικά εργαλεία πέρα από το κλασικό τραπεζικό δάνειο.

Χρειάζεται επίσης αντιμετώπιση των παλαιών οφειλών. Μια επιχείρηση που είναι βιώσιμη σήμερα δεν μπορεί να παραμένει μόνιμα αποκλεισμένη εξαιτίας του οικονομικού της ιστορικού από μια εντελώς διαφορετική περίοδο. Η χρηματοδότηση της πραγματικής οικονομίας δεν είναι χάρη προς τις επιχειρήσεις. Είναι προϋπόθεση ανάπτυξης.

5. Έχουν άδικο οι μικρομεσαίοι που διαμαρτύρονται πως έλαβαν ψίχουλα από τα 36 δισ. ευρώ του Ταμείου Ανάκαμψης; Όταν ήσασταν υφυπουργός παρά τω Πρωθυπουργώ προσπαθήσατε να αλλάξετε την αρχιτεκτονική του Ταμείου;

Δεν θα χρησιμοποιούσα τη λέξη «ψίχουλα», γιατί αδικεί όσα έγιναν. Σύμφωνα με τα επίσημα απολογιστικά στοιχεία, έχουν εγκριθεί ενισχύσεις 1,4 δισ. ευρώ προς μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Παράλληλα, 276 επενδυτικά σχέδια ΜμΕ είχαν συνολικό προϋπολογισμό 2,86 δισ. ευρώ, ενώ 11.017 επιχειρήσεις έλαβαν δάνεια ύψους 1,95 δισ. ευρώ μέσω εγγυοδοτικών εργαλείων.

Χρειάζεται, όμως, μια κρίσιμη διευκρίνιση: τα ποσά αυτά δεν είναι στο σύνολό τους καθαροί πόροι του Ταμείου. Περιλαμβάνουν τραπεζικά δάνεια, μόχλευση και ιδιωτική συμμετοχή. Επιπλέον, δεν έχει δημοσιευθεί ένας πλήρης, επικαιροποιημένος απολογισμός που να δείχνει πόσα χρήματα εκταμιεύθηκαν τελικά στις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις και όχι απλώς πόσα εγκρίθηκαν ή κινητοποιήθηκαν.

Επομένως, οι μικρομεσαίοι δεν έχουν άδικο όταν λένε ότι δυσκολεύτηκαν να αποκτήσουν πρόσβαση. Οι μεγάλες επιχειρήσεις είχαν ευκολότερα τις εξασφαλίσεις, την τραπεζική εικόνα και την οργανωτική δυνατότητα να καταθέσουν ώριμα επενδυτικά σχέδια. Πολλές μικρότερες επιχειρήσεις έμειναν εκτός, παρότι είναι βιώσιμες και μπορούν να επενδύσουν.

Όταν ήμουν στην κυβέρνηση, μετέφερα αυτή την εικόνα και υποστήριζα την ανάγκη να ανοίξουν περισσότερο τα χρηματοδοτικά εργαλεία στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Η βασική αρχιτεκτονική του Ταμείου είχε συμφωνηθεί με την Ευρωπαϊκή Ένωση και δεν μπορούσε να αλλάξει μονομερώς. Υπήρχε, όμως, περιθώριο βελτίωσης στον τρόπο εφαρμογής της, όπως και έγινε.

Η πρόσφατη απόφαση να διατεθούν επιπλέον 1,5 δισ. ευρώ από τους πόρους του ΤΑΑ μέσω της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας, με στόχο τη μόχλευση χρηματοδοτήσεων έως 5 δισ. ευρώ, κινείται στη σωστή κατεύθυνση. Το αποτέλεσμα, όμως, θα κριθεί από το πόσες μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις θα λάβουν πράγματι χρηματοδότηση, με ποιους όρους και σε πόσο χρόνο. Αυτός είναι ο απολογισμός που ενδιαφέρει την αγορά.

6. Πώς κρίνετε τις απουσίες Καραμανλή και Μεϊμαράκη από τα γενέθλια του κόμματος; Έχουν άδικο όσοι ερμήνευσαν την υπερπροβολή του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη ως μετατροπή της ΝΔ σε «οικογενειακή παράταξη»;

Δεν θα κρίνω καμία απουσία και καμία παρουσία στην εκδήλωση για τα 52 χρόνια από την ίδρυση της Νέας Δημοκρατίας. Αυτό που θα σας πω είναι ότι τόσο ο Βαγγέλης Μεϊμαράκης, ως πρώην πρόεδρος, όσο και ο Κώστας Καραμανλής, ως πρώην πρωθυπουργός και πρώην πρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της ιστορίας της παράταξης.

Ως προς το βίντεο, αυτό που είδα είχε όλους τους αρχηγούς της Νέας Δημοκρατίας από τον ιδρυτή της μέχρι τον σημερινό πρόεδρο Κυριάκο Μητσοτάκη. Η Νέα Δημοκρατία είναι η μεγάλη λαϊκή, φιλελεύθερη και ευρωπαϊκή παράταξη που ίδρυσε ο Κωνσταντίνος Καραμανλής και στην οποία συνέβαλαν όλοι οι πρόεδροι και κυρίως εκατομμύρια πολίτες. Ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης υπήρξε ιστορικός πρόεδρός της και είναι απολύτως θεμιτό να προβάλλεται η συνεισφορά του.

7. Πιστεύετε ότι ο Σαμαράς έχει την «τεχνογνωσία» να βλάψει την παράταξη ή οι διεργασίες συγκρότησης νέου φορέα είναι το παρεπόμενο της διαγραφής του;

Ο Αντώνης Σαμαράς υπήρξε πρωθυπουργός και πρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας. Διαθέτει πολιτική εμπειρία και ασφαλώς γνωρίζει καλά την παράταξη.

Όμως, κάθε νέα πολιτική κίνηση κρίνεται από την πρόταση που καταθέτει στην κοινωνία, όχι από το ποιο κόμμα μπορεί να τραυματίσει. Η Νέα Δημοκρατία πρέπει να απαντήσει πολιτικά. Να παραμένει ενωμένη, να μην απομακρύνεται από τις αξίες και την κοινωνική της βάση και να προσπαθεί να δίνει λύσεις στα πραγματικά προβλήματα των πολιτών.

Προσωπικά δεν πιστεύω σε έναν νέο κατακερματισμό της κεντροδεξιάς. Σε μια περίοδο διεθνούς αβεβαιότητας, η χώρα χρειάζεται σταθερότητα και μια ισχυρή κυβέρνηση με καθαρό ευρωπαϊκό προσανατολισμό.

8. Επιδίωξε ο Τριαντόπουλος να σας βάλει στο κάδρο των ευθυνών, ζητώντας νέα εξέτασή σας σχετικά με το εύρος των καθηκόντων που του είχαν ανατεθεί στο πεδίο; Ποιες ήταν οι εντολές του Πρωθυπουργού που του μεταφέρατε τηλεφωνικά;

Εκλήθην από τη Δικαιοσύνη και κατέθεσα με σαφήνεια όσα γνώριζα, όπως είχα υποχρέωση.

Στις 2 Μαρτίου 2023, κατόπιν εντολής του Πρωθυπουργού, επικοινώνησα με τον κ. Τριαντόπουλο και του ζήτησα να μεταβεί στη Λάρισα για ζητήματα που ανήκαν στις αρμοδιότητές του: την κρατική αρωγή προς τις οικογένειες των θυμάτων, των τραυματιών και των αγνοουμένων, την εξασφάλιση καταλυμάτων και την κάλυψη άμεσων δαπανών, τη διευκόλυνση των οικογενειών στις διαδικασίες ταφής και τη διερεύνηση μεσοπρόθεσμων μέτρων στήριξης. Είχε επίσης αναλάβει την ενημέρωση της κοινής γνώμης, με βάση την πληροφόρηση που λάμβανε από τους αρμόδιους επιχειρησιακούς φορείς.

Κατέθεσα ακόμη ότι ο συντονιστικός του ρόλος αφορούσε αποκλειστικά την κρατική αρωγή και την ενημέρωση. Αυτό είναι απολύτως καθαρό στην ένορκη κατάθεσή μου.

Ο κ. Τριαντόπουλος είναι ένας άνθρωπος του καθήκοντος και υλοποίησε αποκλειστικά τις αρμοδιότητες που είχε στο πλαίσιο του χαρτοφυλακίου του.

9. Για εσάς υπάρχει μπάζωμα; Ήταν οι παρεμβάσεις στον χώρο του δυστυχήματος αιτία αποστέρησης κρίσιμου αποδεικτικού υλικού;

Οι όροι που χρησιμοποιούνται στη δημόσια συζήτηση έχουν αποκτήσει πολύ μεγάλο πολιτικό και συναισθηματικό βάρος. Το τι ακριβώς έγινε στον χώρο, ποιος έλαβε κάθε απόφαση και αν χάθηκε αποδεικτικό υλικό είναι ζητήματα που οφείλει να κρίνει η Δικαιοσύνη με βάση πραγματογνωμοσύνες, έγγραφα και μαρτυρίες. Δεν θα υποκαταστήσω τη δικαστική έρευνα.

Αυτό που μπορώ να πω με απόλυτη σαφήνεια είναι ότι η κυβέρνηση δεν είχε κανένα κίνητρο να αποκρύψει στοιχεία. Τις πρώτες ώρες επικρατούσαν συνθήκες μιας πρωτοφανούς τραγωδίας. Το μέλημα όλων ήταν να σωθεί, αν ήταν δυνατόν, έστω και μία ακόμη ζωή, να ανασυρθούν οι άνθρωποι από τα συντρίμμια και να στηριχθούν οι οικογένειές τους.

Αν υπήρξαν επιχειρησιακές αστοχίες ή λανθασμένες ενέργειες, πρέπει να εντοπιστούν και να αποδοθούν συγκεκριμένες ευθύνες, όπου αυτές αποδεικνύονται. Άλλο, όμως, η διερεύνηση πράξεων και παραλείψεων και άλλο ο ισχυρισμός περί οργανωμένης κυβερνητικής συγκάλυψης. Για έναν τόσο βαρύ ισχυρισμό χρειάζονται αποδείξεις, όχι πολιτικά συμπεράσματα εκ των προτέρων.

Η κοινωνία και κυρίως οι οικογένειες των θυμάτων δικαιούνται ολόκληρη την αλήθεια. Χωρίς καθυστερήσεις και κυρίως χωρίς εργαλειοποίηση της τραγωδίας.