Σε τροχιά υλοποίησης τέθηκε επίσημα το νέο Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης (ΕΠΑ) 2026-2030, συνολικού προϋπολογισμού 23 δισεκατομμυρίων ευρώ, κατά τη διάρκεια ειδικής εκδήλωσης στο Ωδείο Αθηνών, παρουσία του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη. Το πρόγραμμα χρηματοδοτείται αποκλειστικά από εθνικούς πόρους και αποτελεί το κεντρικό αναπτυξιακό εργαλείο της χώρας για την επόμενη πενταετία, λειτουργώντας συμπληρωματικά με τα ευρωπαϊκά κονδύλια καθώς ολοκληρώνεται το Ταμείο Ανάκαμψης. Μιλώντας στην εκδήλωση ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, αρχικά θέλησε να σταθεί στο ύψος των πόρων που διαθέτουμε για το ΕΠΑ 2026-2030. Επεσήμανε ότι μιλάμε για 23 δισ. ευρώ και προφανώς δεν θα μπορούσαμε να διαθέσουμε αυτούς τους πόρους για ανάπτυξη και επενδύσεις αν δεν ήταν απόρροια μιας εξαιρετικά επιτυχημένης οικονομικής διαχείρισης, η οποία ουσιαστικά ξεκινάει από το 2019 και συνεχίζεται μέχρι σήμερα. «Η χώρα μας έχει καταφέρει να μπορεί να πετυχαίνει τους δημοσιονομικούς της στόχους, να πετυχαίνει πρωτογενή πλεονάσματα, να μειώνει το ύψος του χρέους με ρυθμούς ταχύτερους από οποιαδήποτε χώρα στην ιστορία του ΟΟΣΑ και ταυτόχρονα να διαθέτει πόρους και για κοινωνική πολιτική και για επενδύσεις. Κι αυτό θα έλεγα ότι είναι το επιστέγασμα, η καλύτερη απόδειξη μιας οικονομικής πολιτικής η οποία τελικά μπορεί και διαχέει τα οφέλη της ανάπτυξης προς όφελος όλων των Ελληνίδων και όλων των Ελλήνων. Μια ανάπτυξη η οποία πρέπει να φθάνει και θα φθάσει σε κάθε γωνιά της πατρίδας μας», τόνισε ο πρωθυπουργός.

Η επόμενη ημέρα μετά το Ταμείο Ανάκαμψης

Το 2026 σηματοδοτεί την ολοκλήρωση ενός από τα σημαντικότερα αναπτυξιακά εργαλεία που αξιοποίησε ποτέ η Ελλάδα. Το Ταμείο Ανάκαμψης συνέβαλε ουσιαστικά στην κινητοποίηση επενδύσεων, στην επιτάχυνση κρίσιμων μεταρρυθμίσεων και στον εκσυγχρονισμό τομέων που για χρόνια παρέμεναν στάσιμοι. Ενίσχυσε την εξωστρέφεια, τον ψηφιακό μετασχηματισμό και την πράσινη μετάβαση της οικονομίας.

Το πραγματικό στοίχημα, όμως, αρχίζει τώρα. Η Ελλάδα καλείται να περάσει από μια περίοδο ανάπτυξης που ενισχύθηκε από έναν έκτακτο ευρωπαϊκό μηχανισμό, σε ένα μοντέλο διατηρήσιμης ανάπτυξης που θα στηρίζεται περισσότερο στην ισχύ της πραγματικής οικονομίας: στην παραγωγικότητα, στις ιδιωτικές επενδύσεις, στην καινοτομία και στην ικανότητα των επιχειρήσεων να δημιουργούν προϊόντα και υπηρεσίες υψηλής προστιθέμενης αξίας.

Η δημοσιονομική σταθερότητα έχει αποκατασταθεί, η επενδυτική βαθμίδα έχει ανακτηθεί, οι εξαγωγές έχουν ενισχυθεί και η παραγωγική βάση της οικονομίας παρουσιάζει θετικές ενδείξεις. Την ίδια στιγμή, όμως, παραμένουν σημαντικές διαρθρωτικές αδυναμίες. Το έλλειμμα παραγωγικότητας και επενδύσεων, το υψηλό ενεργειακό κόστος, οι δυσκολίες χρηματοδότησης πολλών μικρότερων επιχειρήσεων, το ιδιωτικό χρέος και η αναντιστοιχία δεξιοτήτων εξακολουθούν να περιορίζουν τις δυνατότητες ταχύτερης σύγκλισης με την Ευρώπη.

Γι’ αυτό η επόμενη περίοδος απαιτεί ένα ολοκληρωμένο παραγωγικό σχέδιο, με σταθερές προτεραιότητες και μακροπρόθεσμο ορίζοντα. Η αύξηση της παραγωγικότητας, η ενίσχυση της καινοτομίας, η αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης, η ανάπτυξη σύγχρονων δεξιοτήτων και η διεύρυνση της εξαγωγικής βάσης πρέπει να αποτελέσουν τους βασικούς μοχλούς της νέας αναπτυξιακής στρατηγικής.

Ιδιαίτερη σημασία έχει η στήριξη των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, που αποτελούν τον πυρήνα της ελληνικής οικονομίας. Χρειάζονται καλύτερη πρόσβαση στη χρηματοδότηση, νέα εγγυοδοτικά και επενδυτικά εργαλεία, ισχυρά κίνητρα για συνεργασίες και οικονομίες κλίμακας, ταχύτερη αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών και ουσιαστικότερη σύνδεση με την έρευνα και την καινοτομία. Η ανταγωνιστικότητα της χώρας θα κριθεί από το αν η παραγωγική της βάση μπορέσει να γίνει πιο ισχυρή, πιο εξωστρεφής και περισσότερο τεχνολογικά ώριμη.

Η ταχύτερη απονομή της δικαιοσύνης, η μείωση του διοικητικού βάρους, η ολοκλήρωση του χωροταξικού σχεδιασμού, η σταθερότητα του φορολογικού πλαισίου και η αποτελεσματική λειτουργία των θεσμών διαμορφώνουν το περιβάλλον μέσα στο οποίο λαμβάνονται οι επενδυτικές αποφάσεις. Μετά το Ταμείο Ανάκαμψης, η ποιότητα του κράτους και των θεσμών θα έχει ακόμη μεγαλύτερη σημασία για την ανάπτυξη.

Οι αποφάσεις για το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τα νέα εργαλεία ανταγωνιστικότητας θα επηρεάσουν άμεσα τις δυνατότητες ανάπτυξης των ευρωπαϊκών οικονομιών. Η Ευρώπη δεν μπορεί να ζητά από τις επιχειρήσεις της να ανταγωνιστούν τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ασία χωρίς αντίστοιχη επενδυτική ισχύ, επαρκή χρηματοδοτικά εργαλεία και μια βαθύτερη ενιαία αγορά κεφαλαίων.

Η επόμενη ημέρα απαιτεί συνέχεια στην οικονομική πολιτική, συνέπεια στις μεταρρυθμίσεις και εμπιστοσύνη στις παραγωγικές δυνάμεις της χώρας. Τώρα κρίνεται αν αυτή η αφετηρία θα μετατραπεί σε ένα αυτοτροφοδοτούμενο μοντέλο ανάπτυξης, με μεγαλύτερη παραγωγική βάση, περισσότερες ιδιωτικές επενδύσεις, ισχυρότερη διεθνή παρουσία και διατηρήσιμη ευημερία για την κοινωνία.

Την εκτίμηση ότι δε θα υπάρξει υποχώρηση της ανάπτυξης μετά το τέλος του Ταμείου Ανάκαμψης εξέφρασε ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος Γιάννης Στουρνάρας μιλώντας σε συνέδριο του Economist. Αναφερόμενος στις διεθνείς εξελίξεις υποστήριξε ότι η συμφωνία ειρήνης στη Μ. Ανατολή δημιούργησε θετικές προσδοκίες τόσο για την ανάπτυξη όσο και για τον πληθωρισμό στην Ευρωζώνη, επισημαίνοντας ενδεικτικά την υποχώρηση του πληθωρισμού τον Ιούνιο στο 2,8% από 3,2%. Ωστόσο η επανέναρξη των εχθροπραξιών στην περιοχή προκάλεσαν εκ νέου μία κατάσταση αυξημένης αβεβαιότητας. Για παράδειγμα, όπως είπε, η τιμή του πετρελαίου μέσα σε μία εβδομάδα αυξήθηκε στα 80 δολάρια το βαρέλι από τα 70 δολάρια.

Το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, με αφορμή αιτιάσεις που διατυπώνονται στον δημόσιο διάλογο εξέδωσε ανακοίνωση για την πορεία υλοποίησης του Εθνικού Σχεδίου Ελλάδα 2.0. στην ανακοίνωση διευκρινίζεται ότι το Ταμείο Ανάκαμψης είναι ένα εργαλείο επιδόσεων (performance-based). Οι εκταμιεύσεις δεν εξαρτώνται από το πόσα χρήματα «ξοδεύτηκαν», αλλά από το αν επιτυγχάνονται συγκεκριμένα ορόσημα (milestones) και στόχοι (targets). Το ελληνικό σχέδιο «Ελλάδα 2.0» εξελίσσεται με συνέπεια, ταχύτητα και ισχυρές επιδόσεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο, επιβεβαιώνοντας ότι η χώρα βρίσκεται σε σταθερή τροχιά επιτυχούς ολοκλήρωσης. Η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις καλύτερες επιδόσεις στην Ευρώπη. Έχει επιτύχει υψηλό επίπεδο εκταμιεύσεων, προχωρά με μετρήσιμα αποτελέσματα και ολοκληρωμένα ορόσημα, εφαρμόζει ένα αναπτυξιακό μοντέλο που ενισχύει ουσιαστικά την οικονομία, με τα πλήρη αποτελέσματα του Ταμείου να αποτυπώνονται στην οικονομία έως το 2027 και μακροπρόθεσμα.

Πλήρως διασφαλισμένη παραμένει η χρηματοδότηση για πέντε κρίσιμα αρδευτικά έργα ΣΔΙΤ, σύμφωνα με το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, παρά την απένταξή τους από το Ταμείο Ανάκαμψης. Με κονδύλια ύψους 157,4 εκατ. ευρώ από το Ειδικό Πρόγραμμα ΣΔΙΤ, δρομολογείται απρόσκοπτα η υλοποίηση υποδομών σε Ταυρωπό, Ξάνθη, Υπέρεια-Ορφανά, Μιναγιώτικο και Ιεράπετρα. Τα πέντε αρδευτικά έργα ΣΔΙΤ αποτελούν στρατηγικές παρεμβάσεις υψηλής σημασίας για τον πρωτογενή τομέα και τις τοπικές κοινωνίες, συμβάλλοντας στον εκσυγχρονισμό των αρδευτικών υποδομών, στη μείωση των απωλειών υδάτων, στη βελτίωση της ενεργειακής αποδοτικότητας και στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας της αγροτικής παραγωγής απέναντι στις επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης. Η κυβέρνηση, καταλήγει η ανακοίνωση του υπουργείου, παραμένει προσηλωμένη στην υλοποίηση σημαντικών αναπτυξιακών υποδομών με διασφαλισμένη χρηματοδότηση και μακροπρόθεσμο θετικό αποτύπωμα για την οικονομία, την περιφέρεια και τον αγροτικό κόσμο της χώρας.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε το σχέδιο «AccelerateEU» για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης και τη μείωση της εξάρτησης από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα. Το πρόγραμμα περιλαμβάνει άμεσα μέτρα ανακούφισης, όπως ενεργειακά κουπόνια, φοροελαφρύνσεις και ευέλικτες κρατικές ενισχύσεις για ευάλωτα νοικοκυριά και πληττόμενες επιχειρήσεις. Παράλληλα, θεσπίζεται «Παρατηρητήριο Καυσίμων» για τον έλεγχο των αποθεμάτων και τον συντονισμό των κρατών-μελών. Μακροπρόθεσμα, το σχέδιο στοχεύει στην ταχεία μετάβαση στην καθαρή ενέργεια μέσω ενός νέου Σχεδίου Ηλεκτροποίησης και αναβάθμισης των δικτύων. Παρά τη διαθεσιμότητα πόρων από το Ταμείο Ανάκαμψης, η Επιτροπή επισημαίνει την ανάγκη κινητοποίησης ιδιωτικών κεφαλαίων για την κάλυψη επενδύσεων ύψους 660 δισ. ευρώ ετησίως.
Περισσότερες πληροφορίες:
 AccelerateEU – Ενεργειακή Ένωση – οικονομικά προσιτή και ασφαλής ενέργεια μέσω ταχείας δράσης
 Ερωτήσεις και απαντήσεις
 Ενημερωτικό δελτίο
 Ιστοσελίδα: Επιτάχυνση της ΕΕ για την ενίσχυση της ενεργειακής ανθεκτικότητας της ΕΕ

H Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε χθες τη θετική προκαταρκτική αξιολόγησή της για το διπλό αίτημα πληρωμής που υπέβαλε η Ελλάδα τον περασμένο Δεκέμβριο, ύψους 1,18 δισ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Πρόκειται για το 7ο αίτημα για τις επιχορηγήσεις και το 6ο αίτημα για τα δάνεια του ΤΑΑ, το οποίο αφορά συνολικά σε 26 ορόσημα και στόχους. Το «πράσινο φως» της Επιτροπής ανοίγει τον δρόμο για την εκταμίευση του διπλού αιτήματος, με την οποία το σύνολο των εκπληρωμένων οροσήμων του Ελληνικού Σχεδίου «Ελλάδα 2.0» ανέρχεται σε 204 και οι συνολικές εκταμιεύσεις σε 24,58 δισ. ευρώ, που αντιστοιχεί σε περισσότερο από το 68% του συνολικού προϋπολογισμού.

Η ταχύτητα και η αποτελεσματικότητα υλοποίησης των έργων ενέργειας στο πλαίσιο του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (RRF) αποτελεί «ηράκλειο άθλο» για τη βελτίωση της καθημερινής ζωής των πολιτών μέσω της αύξησης της ενεργειακής ανθεκτικότητας και αποδοτικότητας, επισήμανε ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, στην εκδήλωση παρουσίασης των έργων ενέργειας του RRF.  Όπως ανέφερε, το 32% των συνολικών κονδυλίων του RRF αφορά έργα ενέργειας, συμβάλλοντας καθοριστικά στον «μαραθώνιο» ανάπτυξης των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας. Όπως εξήγησε σήμερα, η χώρα έχει μειώσει τη χρήση λιγνίτη από 60% σε κάτω από 10%, ενισχύοντας τη μετάβαση σε καθαρή ενέργεια. «Παρά τη διεθνή κρίση, διαθέτουμε άμυνες που ενισχύουν την ανθεκτικότητά μας», τόνισε ο υπουργός, υπογραμμίζοντας την σημασία της στρατηγικής της κυβέρνησης για το διαφοροποιημένο ενεργειακό μείγμα με ισχυρή ανάπτυξη των ΑΠΕ. Σημαντική παράμετρος στη στρατηγική είναι και η ανάπτυξη συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας με μπαταρίες, που θα επιτρέψουν καλύτερη αξιοποίηση της πράσινης παραγωγής και θα ενισχύσουν τη σταθερότητα του συστήματος.

Σύμφωνα με τη νέα ΚΥΑ (ΦΕΚ 7114/30-12-2025), το πρόγραμμα «Αναβαθμίζω το σπίτι μου» τροποποιείται με σημαντική μείωση του προϋπολογισμού και παράταση των προθεσμιών. Συγκεκριμένα, τα διαθέσιμα δάνεια από το Ταμείο Ανάκαμψης περιορίζονται πλέον στα 60 εκατ. ευρώ, έναντι των 300 εκατ. ευρώ της αρχικής πρόβλεψης. Η καταληκτική ημερομηνία υπαγωγής μετατίθεται για τις 31/05/2026, με πιθανότητα νέας παράτασης βάσει διαθεσιμότητας πόρων. Σε περίπτωση παράτασης εντός του 2026, οι προθεσμίες θα προσαρμοστούν ώστε όλες οι δανειακές συμβάσεις να έχουν υπογραφεί το αργότερο έως τις 31 Αυγούστου 2026.

Την ανάγκη να επιταχυνθεί η απορροφητικότητα από το Ταμείο Ανάκαμψης προκειμένου να μην χαθούν οι ευρωπαϊκοί πόροι, υπογράμμισε ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος Γιάννης Στουρνάρας. Μιλώντας στον ρ/σ Παραπολιτικά 90.1, ο διοικητής της ΤτΕ ανέφερε ότι αυτή τη στιγμή έχουμε πάρει το 60% περίπου των χρημάτων που μας αναλογούν από το Ταμείο Ανάκαμψης. «Δηλαδή έχουν έρθει στην Ελλάδα, στους λογαριασμούς φορέων της Τραπέζης της Ελλάδος 21 δισεκατομμύρια από τα 36. Και είμαστε έκτοι στη σειρά απορροφητικότητας», ανέφερε χαρακτηριστικά και πρόσθεσε: «Σαφώς πρέπει να επιταχύνουμε όσον αφορά τις μεταρρυθμίσεις, γιατί αυτά τα λεφτά δεν τα παίρνουμε έτσι. Κάνουμε μεταρρυθμίσεις, δηλαδή κάνουμε μεταρρυθμίσεις στην πράσινη ανάπτυξη, στην ψηφιακή μετάβαση, στην εκπαίδευση προσωπικού. Άρα, λοιπόν, υπάρχουν προϋποθέσεις για να πάρουμε τα λεφτά αυτά. Πρέπει να επιταχύνουμε λοιπόν τα προαπαιτούμενα για να πάρουμε και τα 36 δισεκατομμύρια».