Από τη μικρή επιχείρηση στη μεγαλύτερη οικονομία

 

Η συζήτηση για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις στην Ελλάδα εξαντλείται συχνά στο πώς θα αντέξουν. Πώς θα πληρώσουν το ρεύμα, τις πρώτες ύλες, τους φόρους και τις ασφαλιστικές εισφορές. Πώς θα εξασφαλίσουν ρευστότητα και θα καλύψουν τις υποχρεώσεις τους.

 

Όλα αυτά είναι πραγματικά και πιεστικά προβλήματα. Δεν αρκεί, όμως, να συζητάμε μόνο για την επιβίωση. Πρέπει να μιλήσουμε και για την ανάπτυξη. Για το πώς μια πολύ μικρή επιχείρηση θα μπορέσει να προσλάβει προσωπικό, να επενδύσει, να εξαγάγει και τελικά να γίνει μεγαλύτερη. Αυτό είναι ένα από τα βασικά ζητήματα της ελληνικής οικονομίας.

 

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, το 94,7% των επιχειρήσεων στην Ελλάδα είναι πολύ μικρές, με έως εννέα εργαζομένους. Συνολικά, οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις αντιπροσωπεύουν το 99,9% των επιχειρήσεων και το 84,6% της απασχόλησης, παράγουν όμως το 58,3% της προστιθέμενης αξίας.

 

Η διαφορά ανάμεσα στη συμμετοχή τους στην απασχόληση και στη συμβολή τους στην προστιθέμενη αξία αποτυπώνει το πρόβλημα της παραγωγικότητας. Δεν σημαίνει ότι οι μικρές επιχειρήσεις δεν εργάζονται αρκετά. Συνήθως συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο. Σημαίνει ότι δεν διαθέτουν πάντοτε την τεχνολογία, τη χρηματοδότηση, το εξειδικευμένο προσωπικό, την οργάνωση και την πρόσβαση στις αγορές που θα τους επέτρεπαν να παράγουν μεγαλύτερη αξία.

 

Η μικρή επιχείρηση δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται αποκλειστικά σαν μια μονάδα που χρειάζεται διαρκώς προστασία. Χρειάζεται και τις προϋποθέσεις για να μεγαλώσει.

 

Πρώτη προϋπόθεση είναι η πρόσβαση στη χρηματοδότηση. Παρά την πρόοδο των τελευταίων ετών, πολλές μικρές και υγιείς επιχειρήσεις εξακολουθούν να μένουν εκτός τραπεζικού δανεισμού. Δεν διαθέτουν επαρκείς εξασφαλίσεις ή πλήρως οργανωμένα οικονομικά στοιχεία. Τα χρηματοδοτικά εργαλεία πρέπει να γίνουν πιο απλά, ταχύτερα και περισσότερο προσαρμοσμένα στις πραγματικές ανάγκες της αγοράς. Χρειαζόμαστε μικρότερα επενδυτικά δάνεια, εγγυήσεις, μικροπιστώσεις και εναλλακτικές μορφές χρηματοδότησης.

 

Δεύτερη προϋπόθεση είναι η δημιουργία κινήτρων για συνεργασίες και συνενώσεις. Δεν χρειάζεται κάθε επιχείρηση να χάσει την ταυτότητα ή την αυτονομία της. Μπορεί, όμως, να συνεργαστεί με άλλες επιχειρήσεις για τις εξαγωγές, τις προμήθειες, την ενέργεια, τη διανομή, την τεχνολογία ή την προβολή των προϊόντων της. Οι συνεργατικοί σχηματισμοί μπορούν να μειώσουν το κόστος και να ανοίξουν δρόμους που μια μικρή μονάδα δύσκολα διανύει μόνη της.

 

Τρίτη προϋπόθεση είναι η επένδυση στην τεχνολογία. Η ψηφιακή μετάβαση δεν είναι απλώς η δημιουργία ενός ηλεκτρονικού καταστήματος ή η παρουσία στα κοινωνικά δίκτυα. Είναι η καλύτερη οργάνωση της παραγωγής, η διαχείριση των αποθεμάτων, η αξιοποίηση δεδομένων, η κυβερνοασφάλεια και πλέον η χρήση της τεχνητής νοημοσύνης. Για τη μικρή επιχείρηση αυτές οι επενδύσεις έχουν κόστος και απαιτούν τεχνογνωσία. Γι’ αυτό χρειάζεται στοχευμένη υποστήριξη και πρακτική καθοδήγηση.

 

Τέταρτη προϋπόθεση είναι το ανθρώπινο δυναμικό. Οι επιχειρήσεις αναζητούν τεχνίτες, στελέχη πληροφορικής, εργαζομένους με ψηφιακές και εμπορικές δεξιότητες και συχνά δεν τους βρίσκουν. Η κατάρτιση πρέπει να συνδέεται με τις πραγματικές ανάγκες κάθε κλάδου και κάθε τοπικής αγοράς. Ταυτόχρονα, η επαγγελματική εκπαίδευση χρειάζεται στενότερη συνεργασία με τις επιχειρήσεις, ώστε η γνώση να οδηγεί σε συγκεκριμένες θέσεις εργασίας.

 

Υπάρχει, τέλος, το ζήτημα του επιχειρηματικού περιβάλλοντος. Μια μικρή εταιρεία δεν διαθέτει ολόκληρα τμήματα για να παρακολουθούν τις αλλαγές στη νομοθεσία, τη φορολογία και τις διοικητικές διαδικασίες. Κάθε νέα υποχρέωση αφαιρεί χρόνο και πόρους από την παραγωγική της δραστηριότητα. Η σταθερότητα των κανόνων, η απλοποίηση των αδειοδοτήσεων, η ταχύτερη απονομή δικαιοσύνης και η μείωση του μη μισθολογικού κόστους έχουν άμεσο αντίκτυπο στην ανταγωνιστικότητα.

 

Η ελληνική οικονομία χρειάζεται περισσότερες επιχειρήσεις που παράγουν, εξάγουν και πληρώνουν καλύτερους μισθούς. Αυτό δεν θα επιτευχθεί μόνο με τη δημιουργία νέων εταιρειών. Θα επιτευχθεί κυρίως αν βοηθήσουμε τις επιχειρήσεις που ήδη λειτουργούν να περάσουν στο επόμενο στάδιο.

 

Το πραγματικό ζητούμενο δεν είναι να πάψουν οι ελληνικές επιχειρήσεις να είναι μικρές. Είναι να πάψουν να είναι εγκλωβισμένες στο μικρό τους μέγεθος. Γιατί η ανάπτυξη μιας επιχείρησης έχει οφέλη που ξεπερνούν την ίδια και την ιδιοκτησία της: δημιουργούνται θέσεις εργασίας, αυξάνονται οι μισθοί, ενισχύονται οι εξαγωγές και διευρύνεται η παραγωγική βάση της χώρας.

 

Γιάννης Μπρατάκος, Πρόεδρος ΕΒΕΑ

Την ανάγκη για μια συνεκτική, μακροπρόθεσμη στρατηγική αλλαγής του παραγωγικού μοντέλου της χώρας, με στόχο τη δημιουργία μεγαλύτερης προστιθέμενης αξίας, υπογράμμισε ο Πρόεδρος του ΕΒΕΑ, κ. Γιάννης Μπρατάκος, κατά τη διάρκεια συζήτησης με τον δημοσιογράφο κ. Γιώργο Ευγενίδη, στο πλαίσιο του 11ου Οικονομικού Φόρουμ των Δελφών.

Όπως τόνισε, η ελληνική οικονομία έχει αποδείξει ότι διαθέτει ανθεκτικότητα, ακόμη και μέσα σε ένα ιδιαίτερα ασταθές διεθνές περιβάλλον, το οποίο χαρακτηρίζεται από έντονες γεωπολιτικές αναταράξεις, όπως ο πόλεμος στην Ουκρανία και οι συνεχιζόμενες εντάσεις στη Μέση Ανατολή. Οι εξελίξεις αυτές ενισχύουν την αβεβαιότητα και αυξάνουν το κόστος για την οικονομία, μέσω παραγόντων όπως το υψηλό ενεργειακό κόστος και τα αυξημένα ασφάλιστρα στη ναυτιλία, επηρεάζοντας τελικά την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων.

Ο κ. Μπρατάκος επισήμανε ότι, παρά τις δυσκολίες, η επιχειρηματικότητα στην Ελλάδα έχει αποδείξει διαχρονικά ότι μπορεί να στηρίξει την οικονομία και να λειτουργήσει ως βασικός πυλώνας ανάπτυξης. Ωστόσο, υπογράμμισε ότι η συνέχιση αυτής της πορείας προϋποθέτει ουσιαστικές αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο αναπτύσσεται η χώρα.

«Δεν μπορούμε να μιλάμε γενικά και αόριστα για αλλαγή παραγωγικού μοντέλου. Χρειάζεται να θέσουμε σήμερα τις βάσεις, με συγκεκριμένες πολιτικές και επενδύσεις, που θα αποδώσουν σε βάθος χρόνου», σημείωσε χαρακτηριστικά.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στον τουρισμό, επισημαίνοντας ότι αποτελεί έναν από τους βασικούς πυλώνες της οικονομίας, αλλά απαιτείται μετάβαση από ένα μοντέλο που στηρίζεται κυρίως στον όγκο επισκεπτών, σε ένα μοντέλο που δημιουργεί μεγαλύτερη αξία. Όπως ανέφερε, στόχος θα πρέπει να είναι η ποιοτική αναβάθμιση του τουριστικού προϊόντος, η επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου και η καλύτερη γεωγραφική κατανομή της τουριστικής δραστηριότητας.

Παράλληλα, τόνισε ότι η Ελλάδα οφείλει να ενισχύσει την παραγωγική της βάση, δίνοντας έμφαση στη βιομηχανία, την καινοτομία και τις νέες τεχνολογίες. Όπως σημείωσε, η χώρα υστερεί σε σχέση με άλλες ευρωπαϊκές οικονομίες, ενώ η Ευρώπη συνολικά βρίσκεται πίσω έναντι άλλων παγκόσμιων παικτών, γεγονός που καθιστά ακόμη πιο επιτακτική την ανάγκη επιτάχυνσης των μεταρρυθμίσεων.

Ο Πρόεδρος του ΕΒΕΑ ανέδειξε, επίσης, τη σημασία της ενσωμάτωσης της τεχνητής νοημοσύνης και των νέων τεχνολογιών στην επιχειρηματική λειτουργία, επισημαίνοντας ότι απαιτείται συστηματική ενημέρωση και υποστήριξη των επιχειρήσεων, προκειμένου να αξιοποιήσουν τις νέες δυνατότητες.

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στη σημασία της πολιτικής και οικονομικής σταθερότητας, ως βασικής προϋπόθεσης για την προσέλκυση επενδύσεων. «Χωρίς σταθερότητα, καμία επένδυση δεν μπορεί να σχεδιαστεί και να υλοποιηθεί με ασφάλεια», σημείωσε, υπογραμμίζοντας ότι οι επενδύσεις απαιτούν σαφές και προβλέψιμο περιβάλλον.

Κλείνοντας, ο κ. Μπρατάκος υπογράμμισε ότι, παρά τη σημαντική πρόοδο που έχει σημειωθεί τα τελευταία χρόνια, η χώρα έχει ακόμη σημαντικό δρόμο μπροστά της. Όπως τόνισε, η επιτάχυνση των μεταρρυθμίσεων, η ενίσχυση της παραγωγικής βάσης και η διαμόρφωση ενός σταθερού και αξιόπιστου περιβάλλοντος αποτελούν κρίσιμες προϋποθέσεις για τη βιώσιμη ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας.

Ο Πρόεδρος του Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου Αθηνών κ. Γιάννης Μπρατάκος, μιλώντας χθες σε πάνελ με θέμα «Από τη βιομηχανία στην κατανάλωση» στο πλαίσιο ημερίδας του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών, ανέδειξε τη σημασία της ενίσχυσης συνεργατικών σχημάτων παραγωγών και της αύξησης της προστιθέμενης αξίας των ελληνικών προϊόντων για την ανταγωνιστικότητα της χώρας. «Σήμερα χρειάζεται ο αγροδιατροφικός τομέας να επιστρέψει στο κέντρο της οικονομικής και πολιτικής συζήτησης», ανέφερε ο κ. Μπρατάκος. «Η πρωτογενής παραγωγή αποτελεί βασικό πυλώνα για την ενίσχυση της παραγωγικής βάσης και τη διαμόρφωση ενός πιο ανθεκτικού αναπτυξιακού μοντέλου για την ελληνική οικονομία. Το ΕΒΕΑ στηρίζει πρωτοβουλίες που ενισχύουν τη σύνδεση της πρωτογενούς παραγωγής με τη μεταποίηση, την καινοτομία και την εξωστρέφεια, συμβάλλοντας στην ενίσχυση του νέου παραγωγικού μοντέλου της ελληνικής οικονομίας», τόνισε.

Το πόσο σημαντικό για τις εταιρείες να ακολουθούν τους κανονισμούς της κανονιστικής συμμόρφωσης επεσήμανε μεταξύ άλλων ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, μιλώντας στην τελετή απονομής των βραβείων κανονιστικής συμμόρφωσης Compliance Awards. «H κανονιστική συμμόρφωση έχει εισβάλει με έναν θετικό τρόπο στην επιχειρηματική ζωή της Ελλάδας και της Ευρώπης τα τελευταία χρόνια» ανέφερε ο κ. Χατζηδάκης και συμπλήρωσε «οι εταιρείες πλέον αντιλαμβάνονται την προστιθέμενη αξία που έχει για τις ίδιες το να έχουν μηχανισμούς κανονιστικής συμμόρφωσης κι αυτό γιατί προσθέτει στην αξιοπιστία τους, στην εικόνα τους σε σχέση όχι μόνο με όσους συνεργάζονται, αλλά κι απέναντι στο κοινό».

Η Πρόεδρος του ΕΒΕΑ, κα Σοφία Κουνενάκη Εφραίμογλου, συμμετείχε σε ημερίδα με θέμα «Ο ρόλος των Επιμελητηρίων στην προσπάθεια διεθνοποίησης των επιχειρήσεων», στο πλαίσιο της διευρυμένης συνεδρίασης της Διοικητικής Επιτροπής της Κεντρικής Ένωσης Επιμελητηρίων στη Φλώρινα, που πραγματοποιήθηκε 21-23 Ιουλίου.

Στην παρέμβασή της, η Πρόεδρος του ΕΒΕΑ αναφέρθηκε στην απολιγνιτοποίηση, ένα θέμα που αφορά ιδιαίτερα την περιοχή της Δυτικής Μακεδονίας, στη σημασία της καινοτομίας για την επιτάχυνση της διαδικασίας απολιγνιτοποίησης και τη μετάβαση σε ένα μοντέλο αειφόρου ανάπτυξης, στις δράσεις για την ενίσχυση καινοτόμων επιχειρήσεων μέσω της Θερμοκοιτίδας Νεοφυών Επιχειρήσεων Αθήνας του ΕΒΕΑ, στο πρόγραμμα εκπαίδευσης και κατάρτισης 5.300 άνεργων γυναικών σε ψηφιακές δεξιότητες και δεξιότητες επιχειρηματικότητας του ΕΕΔΕΓΕ, καθώς και στον ρόλο που μπορεί να διαδραματίσουν τα πολιτιστικά αγαθά στην ανάπτυξη του τουρισμού στις περιοχές που επηρεάζονται από την απολιγνιτοποίηση. Επιπλέον, η κα Εφραίμογλου αναφέρθηκε εκτενώς στην αύξηση της εξωστρέφειας των ελληνικών επιχειρήσεων, η οποία αποτελεί σήμερα τη μεγαλύτερη πρόκληση για την εθνική οικονομία.

«Η εξωστρέφεια αποτελεί βασικό πυλώνα στην προσπάθεια για αλλαγή του παραγωγικού υποδείγματος της χώρας και τη διαμόρφωση συνθηκών ταχύτερης και πιο διατηρήσιμης ανάπτυξης. Σήμερα, οι εξαγωγές πρωταγωνιστούν στην ταχύρρυθμη ανάκαμψη της ελληνικής οικονομίας, καταρρίπτοντας διαδοχικά ρεκόρ αύξησης και διευρύνοντας τη συμμετοχή τους στο ΑΕΠ.  Οι επιδόσεις αυτές αποτυπώνουν τη δυναμική των ελληνικών εξαγωγικών επιχειρήσεων. Δείχνουν ότι οι εξαγωγείς μας έχουν καταφέρει να χτίσουν όλα αυτά τα χρόνια αξιοσημείωτες αντοχές και προσαρμοστικότητα, απέναντι σε διαδοχικές κρίσεις. Παραμένει, ωστόσο, η ανάγκη για διεύρυνση της εξαγωγικής μας βάσης. Σήμερα, το 50% των ελληνικών εξαγωγών στηρίζεται στο 2% του συνόλου των επιχειρήσεων».

 

Η κα Εφραίμογλου υπογράμμισε ότι για να επιτευχθούν οι εθνικοί στόχοι εξωστρέφειας, είναι απαραίτητο να κινητοποιηθούν περισσότερες επιχειρήσεις. Και δη μικρομεσαίες, ενώ αναφέρθηκε στην ανάγκη στήριξης των επιχειρήσεων αυτών, προκειμένου να διευκολυνθεί η πρόσβασή τους σε χρηματοδότηση και δίκτυα, αλλά και ο σχεδιασμός και εφαρμογή της στρατηγικής εξωστρέφειάς τους.

«Τα Επιμελητήρια – τα οποία λειτουργούν διαχρονικά ως βραχίονας εξωστρέφειας για τις ελληνικές επιχειρήσεις – μπορούν να αναλάβουν ουσιαστικό ρόλο, στην υποστήριξη των εξαγωγικών προσπαθειών των μικρομεσαίων επιχειρήσεων. Ειδικότερα το ΕΒΕΑ έχει αναδείξει την προώθηση της εξωστρέφειας σε κεντρική προτεραιότητα. Βεβαίως, η μάχη της εξωστρέφειας θα κερδηθεί κυρίως από τις ίδιες τις επιχειρήσεις. Τις επιχειρήσεις, οι οποίες θα πρέπει να υιοθετήσουν μια εξαγωγική κουλτούρα. Να θέσουν νέες προτεραιότητες, να εστιάσουν και να επενδύσουν στην παραγωγή εξαγώγιμων προϊόντων και υπηρεσιών, με υψηλότερη προστιθέμενη αξία. Τώρα είναι η στιγμή να βάλουμε όλοι τον πήχη της εξωστρέφειας και της ανταγωνιστικότητας ακόμα πιο ψηλά. Να βοηθήσουμε ακόμη περισσότερες επιχειρήσεις να βρουν το δρόμο της διεθνοποίησης. Να ανοίξουν νέους ορίζοντες ανάπτυξης και να στηρίξουν, ταυτόχρονα, την αναγέννηση της ελληνικής οικονομίας. Το Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο Αθηνών θα συνεχίσει να βρίσκεται στην πρώτη γραμμή αυτής της προσπάθειας», κατέληξε.