Γιάννης Μπρατάκος: Το νέο παραγωγικό μοντέλο δεν μπορεί να περιμένει

Η ελληνική οικονομία έχει διανύσει τα τελευταία χρόνια μια σημαντική απόσταση. Έχει ανακτήσει αξιοπιστία, έχει πετύχει ρυθμούς ανάπτυξης, έχει μειώσει την ανεργία και έχει αποδείξει ότι διαθέτει αντοχές, δυνατότητες και ανθρώπινο δυναμικό υψηλής ποιότητας. Όμως, το κρίσιμο ερώτημα πλέον δεν είναι αν η χώρα μπορεί να αναπτύσσεται. Είναι αν μπορεί να αλλάξει ουσιαστικά το παραγωγικό της πρότυπο, ώστε η ανάπτυξη να γίνει πιο ανθεκτική, πιο εξωστρεφής, πιο δίκαιη και πιο κοντά στον ευρωπαϊκό μέσο όρο.

Στο ΕΒΕΑ πιστεύουμε ότι η Ελλάδα χρειάζεται ένα νέο παραγωγικό άλμα. Ενα σχέδιο που θα μετατρέψει τη σταθερότητα σε πραγματική σύγκλιση, την ανάπτυξη σε καλύτερους μισθούς και τις επενδύσεις σε περισσότερες και ποιοτικότερες θέσεις εργασίας. Για να συμβεί αυτό, απαιτούνται καθαρές προτεραιότητες, συνέπεια στην υλοποίηση και ένα κράτος που θα λειτουργεί ως σύμμαχος της επιχειρηματικότητας και όχι ως εμπόδιο.

Πρώτη προτεραιότητα είναι η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας. Οι επιχειρήσεις χρειάζονται σταθερό φορολογικό περιβάλλον, απλούστερες διαδικασίες, ταχύτερους συμψηφισμούς οφειλών και απαιτήσεων, μείωση της προκαταβολής φόρου και ρεαλιστικές ρυθμίσεις για τις οφειλές προς το Δημόσιο, όπως οι 120 δόσεις. Δεν ζητούν ειδική μεταχείριση. Ζητούν προβλεψιμότητα, ταχύτητα και κανόνες που θα τους επιτρέπουν να σχεδιάζουν, να επενδύουν και να δημιουργούν.

Δεύτερη προτεραιότητα είναι η παραγωγική ανασυγκρότηση. Η χώρα χρειάζεται ισχυρότερη βιομηχανία, σύγχρονες υποδομές logistics, οργανωμένα επιχειρηματικά πάρκα, ταχύτερη αδειοδότηση, ανταγωνιστικό ενεργειακό κόστος και ισχυρότερη εξαγωγική βάση. Δεν μπορούμε να μιλάμε για υψηλότερους μισθούς χωρίς υψηλότερη παραγωγικότητα.

Και δεν μπορούμε να αυξήσουμε την παραγωγικότητα χωρίς επενδύσεις, τεχνολογία, καινοτομία και προϊόντα μεγαλύτερης προστιθέμενης αξίας.

Τρίτη προτεραιότητα είναι το ανθρώπινο κεφάλαιο. Η σύνδεση της εκπαίδευσης, της κατάρτισης και της αγοράς εργασίας πρέπει να αποτελέσει κεντρική εθνική επιλογή. Οι επιχειρήσεις αναζητούν δεξιότητες που συχνά δεν βρίσκουν. Οι εργαζόμενοι χρειάζονται διαρκή επιμόρφωση, καλύτερες προοπτικές και πραγματικές δυνατότητες εξέλιξης.

Τέταρτη προτεραιότητα είναι ένα πιο αποτελεσματικό κράτος: με ταχύτερη δικαιοσύνη, λιγότερη γραφειοκρατία, περισσότερη ψηφιοποίηση, αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης και σαφείς κανόνες για όλους.

Η Ελλάδα δεν έχει την πολυτέλεια της αναμονής. Το νέο παραγωγικό μοντέλο δεν είναι θεωρητική συζήτηση. Είναι προϋπόθεση για καλύτερους μισθούς, ισχυρότερες επιχειρήσεις, περισσότερες επενδύσεις και πραγματική ευρωπαϊκή σύγκλιση. Το ΕΒΕΑ θα συνεχίσει να καταθέτει τεκμηριωμένες θέσεις, με πίστη στις δυνατότητες της ελληνικής επιχειρηματικότητας και με καθαρό στόχο: μια οικονομία πιο παραγωγική, πιο ανταγωνιστική και πιο δίκαιη για όλους.

Το στοίχημα της ανθεκτικότητας μετά το Ταμείο Ανάκαμψης

Η ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας σηματοδοτεί μια νέα φάση για την ελληνική οικονομία. Η επόμενη ημέρα θα κριθεί από το κατά πόσο οι επενδύσεις, οι μεταρρυθμίσεις και οι αλλαγές που επιταχύνθηκαν τα τελευταία χρόνια μπορούν να μετατραπούν σε μόνιμα χαρακτηριστικά του παραγωγικού μας μοντέλου.

Το Ταμείο Ανάκαμψης αποτέλεσε μια ιστορική ευκαιρία για την Ελλάδα. Με συνολικό χρηματοδοτικό πλαίσιο που προσεγγίζει τα 36 δισ. ευρώ, λειτούργησε ως καταλύτης για επενδύσεις, μεταρρυθμίσεις και εκσυγχρονισμό. Επιτάχυνε τον ψηφιακό μετασχηματισμό του κράτους και των επιχειρήσεων, κινητοποίησε σημαντικά ιδιωτικά κεφάλαια, ενίσχυσε την πράσινη μετάβαση και συνέβαλε ουσιαστικά στη βελτίωση του επενδυτικού περιβάλλοντος.

Η συμβολή του αποτυπώνεται ήδη στις επιδόσεις της οικονομίας. Η Ελλάδα αναπτύσσεται τα τελευταία χρόνια με ρυθμούς υψηλότερους από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης, η ανεργία έχει υποχωρήσει σημαντικά σε σχέση με τα επίπεδα της προηγούμενης δεκαετίας, ενώ οι εξαγωγές αγαθών και υπηρεσιών διατηρούνται σε ιστορικά υψηλά επίπεδα ως ποσοστό του ΑΕΠ. Πρόκειται για μια πρόοδο που ενισχύει την αξιοπιστία της χώρας και δημιουργεί καλύτερες προϋποθέσεις για το μέλλον.

Η συζήτηση οφείλει πλέον να μετατοπιστεί στη διατηρησιμότητα αυτής της πορείας. Η οικονομική ανθεκτικότητα συνδέεται πρωτίστως με την παραγωγική δυνατότητα μιας χώρας, με την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεών της και με την ικανότητά της να δημιουργεί σταθερά περισσότερο πλούτο και καλύτερες θέσεις εργασίας.

Σε αυτό το πεδίο εντοπίζεται η μεγαλύτερη πρόκληση για την ελληνική οικονομία. Παρά τη σημαντική βελτίωση των τελευταίων ετών, η παραγωγικότητα της εργασίας στην Ελλάδα εξακολουθεί να είναι χαμηλότερη από τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αυτό εξηγεί σε μεγάλο βαθμό το γιατί η χώρα δυσκολεύεται να συγκλίνει ταχύτερα με τις πιο προηγμένες οικονομίες της Ευρώπης και γιατί η αύξηση των εισοδημάτων παραμένει ζητούμενο για μεγάλο μέρος της κοινωνίας.

Η παραγωγικότητα αποτελεί τον θεμέλιο λίθο της μακροχρόνιας ανάπτυξης. Από αυτήν εξαρτώνται οι μισθοί, η ανταγωνιστικότητα, η κερδοφορία των επιχειρήσεων και η δημοσιονομική αντοχή της οικονομίας. Η αύξησή της δημιουργεί τον χώρο για καλύτερες αμοιβές, περισσότερες επενδύσεις, ισχυρότερες επιχειρήσεις και περισσότερες ευκαιρίες για τους νέους ανθρώπους της χώρας. Επιτρέπει, παράλληλα, τη διεύρυνση του δημοσιονομικού χώρου και την εφαρμογή πολιτικών ενδυνάμωσης του κοινωνικού κράτους.

Η οικοδόμηση μιας πιο παραγωγικής οικονομίας στηρίζεται σε δύο πυλώνες. Ο πρώτος είναι οι επενδύσεις σε τεχνολογία, καινοτομία, εξοπλισμό και ανθρώπινο κεφάλαιο. Ο δεύτερος είναι η ενίσχυση των επιχειρήσεων, ώστε να αποκτήσουν  μεγαλύτερη εξωστρέφεια, ανταγωνιστικότητα και δυνατότητα συμμετοχής στις διεθνείς αλυσίδες αξίας.

Η ελληνική επιχειρηματικότητα διαθέτει σημαντικές δυνατότητες ανάπτυξης. Στόχος για την επόμενη μέρα πρέπει να είναι η ενίσχυση της παραγωγικότητας και της ανταγωνιστικότητας σε ολόκληρο το επιχειρηματικό οικοσύστημα.

Οι μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις αποτελούν τον βασικό φορέα διάχυσης της ανάπτυξης σε ολόκληρη την οικονομία και η ενίσχυση των δυνατοτήτων τους συνδέεται άμεσα με την αναπτυξιακή προοπτική της χώρας. Xρειάζονται καλύτερη πρόσβαση σε χρηματοδοτικά εργαλεία, σε τεχνολογία και καινοτομία, σε σύγχρονες δεξιότητες και σε νέες αγορές. Χρειάζονται τα εφόδια που θα τους επιτρέψουν να αυξήσουν την παραγωγικότητά τους, να ενισχύσουν την εξωστρέφειά τους και να διεκδικήσουν μεγαλύτερο μερίδιο αξίας σε μια οικονομία που αλλάζει. Παράλληλα, η δημιουργία ισχυρότερων επιχειρηματικών σχημάτων, μέσω συνεργασιών ή οργανικής ανάπτυξης, μπορεί να συμβάλει στην αξιοποίηση οικονομιών κλίμακας και στη βελτίωση της διεθνούς παρουσίας της ελληνικής επιχειρηματικότητας.

Η αναβάθμιση του παραγωγικού μοντέλου προϋποθέτει, παράλληλα, τη διατήρηση ισχυρής επενδυτικής δυναμικής. Τα τελευταία χρόνια η Ελλάδα έχει καταγράψει μία από τις καλύτερες επιδόσεις στην Ευρώπη ως προς την αύξηση των επενδύσεων, καλύπτοντας σταδιακά μέρος του κενού που άφησε πίσω της η δεκαετής κρίση. Η απόσταση από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο παραμένει σημαντική και υπενθυμίζει ότι η προσπάθεια κάθε άλλο παρά έχει ολοκληρωθεί.

Η επόμενη φάση απαιτεί ένα ακόμη πιο φιλόδοξο επενδυτικό περιβάλλον. Η ταχύτητα απονομής της Δικαιοσύνης, η αποτελεσματικότητα της δημόσιας διοίκησης, η μείωση των διοικητικών βαρών, η σταθερότητα του φορολογικού πλαισίου και η πρόσβαση στη χρηματοδότηση παραμένουν κρίσιμοι μεταρρυθμιστικοί στόχοι. Είναι βασικές προϋποθέσεις για την προσέλκυση κεφαλαίων, την υλοποίηση νέων επενδυτικών σχεδίων και τη δημιουργία περισσότερων και καλύτερων θέσεων εργασίας.

Εξίσου σημαντικό είναι το πού κατευθύνονται οι επενδύσεις. Η χώρα χρειάζεται μια σαφή στρατηγική προτεραιοτήτων: περισσότερους πόρους στη μεταποίηση, στην έρευνα και ανάπτυξη, στις εξαγωγικές δραστηριότητες, στις σύγχρονες υποδομές και στις νέες τεχνολογίες. Σε μια παγκόσμια οικονομία που μετασχηματίζεται ταχύτατα από την τεχνητή νοημοσύνη και την αυτοματοποίηση, το μέλλον ανήκει σε όσους επενδύουν έγκαιρα στους τομείς και δραστηριότητες με υψηλή προστιθέμενη αξία.

Οι επιλογές που θα γίνουν στα πεδία της παραγωγικότητας και των επενδύσεων αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα μέσα στο νέο διεθνές περιβάλλον που διαμορφώνεται. Οι γεωπολιτικές εντάσεις, οι ανακατατάξεις στις εφοδιαστικές αλυσίδες και ο παγκόσμιος ανταγωνισμός για τεχνολογία, ενέργεια και κεφάλαια δημιουργούν νέες προκλήσεις, αλλά και νέες ευκαιρίες για τις οικονομίες που μπορούν να προσαρμοστούν γρήγορα.

Σε αυτή τη συγκυρία, η ανθεκτικότητα αποκτά ένα νέο περιεχόμενο. Συνδέεται με την ικανότητα προσαρμογής στις αλλαγές, με την αξιοποίηση των νέων ευκαιριών και με τη διατήρηση μιας σταθερής αναπτυξιακής πορείας σε έναν κόσμο που γίνεται όλο και πιο αβέβαιος.

Η Ελλάδα διαθέτει σήμερα περισσότερα εφόδια από όσα διέθετε πριν από λίγα χρόνια: μεγαλύτερη αξιοπιστία, ισχυρότερη επενδυτική εικόνα και επιχειρήσεις που έχουν αποδείξει ότι μπορούν να σταθούν με αξιώσεις στις διεθνείς αγορές.

Το πραγματικό στοίχημα της επόμενης ημέρας είναι να μετατρέψουμε αυτή τη δυναμική σε μόνιμο πλεονέκτημα. Να αξιοποιήσουμε την κληρονομιά του Ταμείου Ανάκαμψης ως αφετηρία ενός νέου κύκλου ανάπτυξης, με περισσότερη παραγωγικότητα, περισσότερες επενδύσεις και ισχυρότερη παρουσία της ελληνικής οικονομίας στο ευρωπαϊκό και διεθνές περιβάλλον. Μιας ανάπτυξης που θα μεταφράζεται σε καλύτερες αμοιβές, περισσότερες ευκαιρίες για τους νέους ανθρώπους και υψηλότερο επίπεδο ευημερίας για τους πολίτες.

Η Ελληνική Οικονομία και οι Επιχειρήσεις: Προκλήσεις και Προοπτικές

Τα τελευταία χρόνια αποτέλεσαν μια περίοδο έντονων προκλήσεων αλλά και σημαντικών ευκαιριών για την ελληνική οικονομία και τις επιχειρήσεις. Η χώρα μας κλήθηκε να διαχειριστεί τις επιπτώσεις της πανδημίας, τις πληθωριστικές πιέσεις και τις γεωπολιτικές αναταράξεις, που διαμόρφωσαν ένα πρωτόγνωρο περιβάλλον για την επιχειρηματικότητα.

Ωστόσο, η ελληνική οικονομία επέδειξε αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα. Η υλοποίηση μεταρρυθμίσεων, η ενίσχυση των ψηφιακών υποδομών και η προσέλκυση επενδύσεων συνέβαλαν στην ανάκαμψη. Οι ελληνικές επιχειρήσεις προσαρμόστηκαν δυναμικά, αξιοποιώντας νέα χρηματοδοτικά εργαλεία και ενισχύοντας την εξωστρέφειά τους.

Σήμερα, η ελληνική οικονομία βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σημείο. Οι προβλέψεις για το 2025 και τα επόμενα χρόνια είναι αισιόδοξες, με την ανάπτυξη να διατηρείται σε θετικό πρόσημο. Ωστόσο, παραμένουν σημαντικές προκλήσεις, όπως η ανάγκη για περαιτέρω μείωση της γραφειοκρατίας και κυρίως η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας.

Το ΕΒΕΑ, ως θεσμικός φορέας της επιχειρηματικής κοινότητας, παραμένει αφοσιωμένο στη στήριξη των ελληνικών επιχειρήσεων. Μέσα από παρεμβάσεις, προγράμματα και πρωτοβουλίες, επιδιώκουμε να δημιουργήσουμε ένα περιβάλλον που ευνοεί την καινοτομία, τη βιώσιμη ανάπτυξη και την επιχειρηματική εξωστρέφεια.

Η άνοδος των παγκόσμιων κινδύνων επηρεάζει αρνητικά τις ροές επενδυτικών κεφαλαίων, που είναι απαραίτητα για την κάλυψη του επενδυτικού κενού της χώρας. Παράλληλα, η οικονομική επιβράδυνση των μεγάλων ευρωπαϊκών οικονομιών δημιουργεί πιέσεις στις εξαγωγές αγαθών και στον τουρισμό.

Η μεγάλη πρόκληση για το 2025 είναι να μετατρέψουμε τα βήματα σε άλματα. Οφείλουμε να κινητοποιήσουμε περισσότερες στοχευμένες επενδύσεις στη μεταποίηση και τη βιομηχανία, ώστε το μερίδιό τους στο ΑΕΠ να αυξηθεί. Παράλληλα, η ενίσχυση της καινοτομίας, η αύξηση των δαπανών για Έρευνα και Ανάπτυξη και η καλύτερη σύνδεση έρευνας και επιχειρήσεων αποτελούν κρίσιμες προτεραιότητες.

Απαιτούνται στρατηγικές κινήσεις για τη στήριξη της ανταγωνιστικότητας των ελληνικών επιχειρήσεων: προστασία από τις διακυμάνσεις των τιμών ενέργειας, αναβάθμιση των υποδομών, απλοποίηση της περιβαλλοντικής νομοθεσίας και ολοκλήρωση του χωροταξικού σχεδιασμού. Παράλληλα, η παροχή περισσότερων χρηματοδοτικών λύσεων θα ενισχύσει την επιχειρηματικότητα.

Το ΕΒΕΑ αναγνωρίζει την ανάγκη για έναν στρατηγικό επανασχεδιασμό του παραγωγικού μοντέλου της χώρας, δίνοντας βαρύτητα σε κλάδους που προσφέρουν δυναμική ανάπτυξη και βιωσιμότητα.

Ο τουρισμός οφείλει να προσαρμοστεί στις νέες προκλήσεις, προωθώντας βιώσιμες μορφές που θα επεκτείνουν την τουριστική περίοδο. Η πρωτογενής παραγωγή πρέπει να στηριχθεί μέσα από σύγχρονα μοντέλα υψηλής ποιότητας και εξαγωγικής δυναμικής. Παράλληλα, η υψηλή βιοτεχνία και η χειροποίητη παραγωγή μπορούν να ενισχύσουν τη θέση της Ελλάδας στις διεθνείς αγορές.

Παρά τις προκλήσεις, έχουμε κάθε λόγο να αισιοδοξούμε. Το μεγαλύτερο εμπόδιο είναι η επιστροφή σε πρακτικές του παρελθόντος: εφησυχασμός, εσωστρέφεια και μεταρρυθμιστική αδράνεια. Αντίθετα, έχουμε την ευκαιρία να αξιοποιήσουμε τους διαθέσιμους ευρωπαϊκούς πόρους και την αναβαθμισμένη αξιοπιστία της χώρας, ώστε να διασφαλίσουμε ένα μέλλον σταθερότητας και ευημερίας.

 

 

Καμπανάκι αφύπνισης για την Ευρώπη

 

Η νέα χρονιά δεν ξεκινά με καλούς οιωνούς για την ευρωπαϊκή οικονομία. Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα έχει ήδη αναθεωρήσει προς τα κάτω την πρόβλεψή της για την ανάπτυξη το 2025 στην Ε.Ε., στο 1,1%, ενώ ακόμη πιο δυσοίωνες είναι οι εκτιμήσεις για την ευρωζώνη. Την ίδια στιγμή, με την αλλαγή ηγεσίας στον Λευκό Οίκο αναμένουμε να δούμε το πώς θα εφαρμοστεί στην πράξη -και με ποιες επιπτώσεις- το δόγμα «Πρώτα η Αμερική». Η ενδεχόμενη επιβολή δασμών στα ευρωπαϊκά προϊόντα θα πλήξει σοβαρά τις ευρωπαϊκές εξαγωγές και κατ’ επέκταση την οικονομία της Ένωσης. Παράλληλα, είναι ορατό το ενδεχόμενο αποδυνάμωσης της διατλαντικής συνεργασίας σε κρίσιμους τομείς, όπως η άμυνα, σε μια περίοδο έντονης γεωπολιτικής αστάθειας στην ευρύτερη περιοχή μας.

Το πρόβλημα της οικονομικής αποδυνάμωσης της Ευρώπης δεν είναι συγκυριακό, αλλά βαθιά δομικό. Το μερίδιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην παγκόσμια παραγωγή έχει συρρικνωθεί σχεδόν στο μισό τα τελευταία τριάντα χρόνια, ενώ η ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας της υποχωρεί σταθερά έναντι των ΗΠΑ και της Κίνας. Είναι, επίσης, όλο και πιο έντονη και εμφανής η υστέρηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην καινοτομία και στην ανάπτυξη νέων τεχνολογιών, ιδιαίτερα στην τεχνητή νοημοσύνη και στους μικροεπεξεργαστές.

Οι αιτίες της οπισθοχώρησης έχουν αναδειχθεί επανειλημμένα. Η Ευρώπη παραμένει κατακερματισμένη αγορά, αδύναμη να μετατρέψει το μέγεθός της σε κρίσιμη μάζα ανάπτυξης και κατ’ επέκταση σε πηγή οικονομικής ισχύος. Στην πραγματικότητα, λειτουργεί ως ένα σύνολο διαφορετικών εθνικών αγορών, κεφαλαιαγορών και νομοθετικών πλαισίων που αποθαρρύνουν τις επενδύσεις και περιορίζουν την καινοτομία. Παραμένει, επίσης, εξαρτημένη ενεργειακά και αμυντικά, γεγονός που την καθιστά όλο και πιο ευάλωτη στις διεθνείς αναταράξεις.

Σήμερα, είναι η τελευταία ίσως ευκαιρία της Ευρωπαϊκής Ένωσης να αφυπνιστεί. Χρειάζεται τώρα να αντιδράσει συντονισμένα και αποφασιστικά για την κάλυψη του επενδυτικού κενού σε σχέση με τους ανταγωνιστές της: με έκδοση κοινού χρέους για τη χρηματοδότηση μεγάλων επενδύσεων στη βιομηχανία και στις νέες τεχνολογίες, με ενοποίηση των αγορών κεφαλαίου, με ενίσχυση του ρυθμιστικού και χρηματοδοτικού περιβάλλοντος για τη νεοφυή επιχειρηματικότητα. Χρειάζεται να διαμορφώσει μια ενιαία αγορά, που θα επιτρέψει τη δημιουργία οικονομιών κλίμακας συγκρίσιμων με τις αγορές των ΗΠΑ και της Κίνας, να οικοδομήσει μια πραγματική «Ενεργειακή Ενωση» για την ενίσχυση της ενεργειακής της αυτονομίας, αλλά και μια κοινή στρατηγική για την πρόσβαση σε κρίσιμες πρώτες ύλες.

Πρέπει, παράλληλα, να αποκτήσει και να χρηματοδοτήσει με ευρωπαϊκούς πόρους μια κοινή πολιτική άμυνας, η οποία θα θωρακίσει την ασφάλεια των πολιτών της, αλλά και το γεωπολιτικό της αποτύπωμα – που αποτελεί θεμελιώδη προϋπόθεση για μια ανθεκτική οικονομία. Οι εκθέσεις Ντράγκι και Λέτα δείχνουν με τις προτάσεις τους τον δρόμο για την υπέρβαση του σημερινού αδιεξόδου. Αυτό που απαιτείται είναι η πολιτική βούληση, ώστε οι κατευθύνσεις να μετατραπούν σε συγκεκριμένες αποφάσεις και μεταρρυθμίσεις.

Η επίτευξη των απαραίτητων συναινέσεων θα είναι δύσκολη, με βάση τα σημερινά πολιτικά δεδομένα. Ομως το διακύβευμα είναι τεράστιο. Αν η Ευρώπη δεν αλλάξει, ο κίνδυνος δεν θα αφορά μόνο τα εισοδήματα των πολιτών της, αλλά και την ίδια τη βιωσιμότητα και τα θεσμικά κεκτημένα του ευρωπαϊκού οικοδομήματος. Είναι ώρα οι κυβερνήσεις να αναλάβουν τις ευθύνες τους. Είναι ώρα οι επιχειρήσεις και οι πολίτες να ενώσουμε δυνάμεις και να απαιτήσουμε «περισσότερη Ευρώπη», για να διασφαλίσουμε το κοινό μας μέλλον.