H ελληνική οικονομία είναι ισχυρή και προβλέπεται να αναπτυχθεί με ρυθμό 2,3% εφέτος, 2,2% το 2025 και 2,5% το 2026, σύμφωνα με την εξαμηνιαία έκθεση του ΟΟΣΑ για την παγκόσμια οικονομία (Economic Outlook). «Η αύξηση του διαθέσιμου εισοδήματος θα ενισχύσει την κατανάλωση καθώς η σφιχτή αγορά εργασίας και οι αυξήσεις του κατώτατου μισθού στηρίζουν τους μισθούς», αναφέρει η έκθεση. Σημειώνει ότι το πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών ανά άτομο είναι σήμερα υψηλότερο από το προ πανδημίας επίπεδο και επίσης υψηλότερο απ’ ό,τι αναμενόταν με βάση την προ της πανδημίας τάση. Το γεγονός ότι η Ελλάδα είναι, μαζί με την Πορτογαλία και την Ισπανία, μεταξύ των λίγων χωρών του ΟΟΣΑ, για τις οποίες είναι θετικές οι αναθεωρήσεις της δυνητικής κατά κεφαλήν ανάπτυξης «δείχνει επίσης ότι οι διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις αποφέρουν οφέλη στην πορεία του χρόνου, καθώς οι χώρες αυτές είναι μεταξύ εκείνων που έκαναν τις περισσότερες μεταρρυθμίσεις τις δύο προηγούμενες δεκαετίες», σημειώνει η έκθεση.

Να διδαχθούμε από την εμπειρία της Μεταπολίτευσης

Η επέτειος των 50 χρόνια ετών από τη γέννηση της Γ’ Ελληνικής Δημοκρατίας είναι η ευκαιρία για νηφάλιο απολογισμό μιας από τις σημαντικότερες περιόδους της νεότερης ελληνικής ιστορίας, που συνεκδοχικά ονομάζουμε ως σήμερα Μεταπολίτευση.

Είναι αλήθεια ότι αυτός ο μισός αιώνας ήταν για την Ελλάδα μια περίοδος πολιτικής σταθερότητας και ανάπτυξης με σαφή ευρωπαϊκό προσανατολισμό. Η χώρα κατάφερε να αφήσει πίσω το διχασμό και να επουλώσει τα τραύματα των ταραγμένων δεκαετιών, που είχαν προηγηθεί. Η ελληνική κοινωνία πραγματοποίησε σημαντικά βήματα προόδου, μέσα σε συνθήκες ελευθερίας και ευημερίας.

Εξίσου αληθές είναι όμως και το ότι, η προσπάθεια της χώρας για σύγκλιση με τις προηγμένες χώρες της Ε.Ε. συνάντησε και συναντά σημαντικές προκλήσεις.

Μια από τις μεγαλύτερες αποτυχίες της Μεταπολίτευσης, την οποία η χώρα πλήρωσε στη συνέχεια ακριβά, ήταν η αδυναμία να αξιοποιήσουμε σωστά την ένταξη στο κοινό ευρωπαϊκό νόμισμα, προωθώντας έγκαιρα τις μεταρρυθμίσεις που γνωρίζαμε ότι θα απαιτηθούν, για να θωρακιστεί η ανταγωνιστικότητά της και να αποκτήσουμε ένα παραγωγικό μοντέλο που να στηρίζεται στην παραγωγή, την εξωστρέφεια, την έρευνα και την καινοτομία.

Η απροθυμία μπροστά στις δύσκολες αλλαγές, η μετάθεση της αντιμετώπισης των δομικών προβλημάτων στο μέλλον, η αδυναμία ευρύτερης πολιτικής συναίνεσης και συνεργασίας, εμπόδισαν την αναγκαία εθνική προσπάθεια εκσυγχρονισμού. Οι ελάχιστες μεταρρυθμιστικές προσπάθειες, που ξεκίνησαν την περίοδο εκείνη, έμειναν στη μέση ή αποσύρθηκαν από φόβο για το πολιτικό κόστος.

Αποτέλεσμα ήταν η οικονομία μας να μείνει παγιδευμένη μεταξύ στρεβλών δομών και αδύναμων ανταγωνιστικών δυνατοτήτων. Στα κρίσιμα πρώτα χρόνια μετά την υιοθέτηση του ευρώ, η Ελλάδα επωφελήθηκε από τα χαμηλά επιτόκια δανεισμού και τους πόρους των διαρθρωτικών ταμείων, για να χτίσει μια πρόσκαιρη ευημερία με επίκεντρο την κατανάλωση.

Η παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση, που ξεκίνησε το 2008 αποκάλυψε τις σοβαρές διαρθρωτικές αδυναμίες που για χρόνια κρύβαμε κάτω από το χαλί. Η χώρα οδηγήθηκε στην μέγγενη των μνημονίων με αποτέλεσμα να γραφτεί και η τελευταία σελίδα της μεταπολίτευσης κάτω από συνθήκες πολιτικής, οικονομικής και κοινωνικής περιδίνησης.

Βιώσαμε μια κρίση που ανέτρεψε βίαια το βιοτικό επίπεδο των πολιτών, με στιγμές ακραίας αβεβαιότητας, δραματικά γεγονότα που καθόρισαν την πορεία του τόπου, πόλωση και διχασμό. Οι πραγματικές αιτίες της κρίσης για μια ακόμα φορά κρύφτηκαν. Αυτός ήταν και ο λόγος για τον οποίο η Ελλάδα χρειάστηκε πολύ περισσότερο χρόνο για απαγκιστρωθεί από τα μνημόνια και να ανακάμψει, σε σύγκριση με άλλες χώρες που βρέθηκαν σε ανάλογη θέση, όπως η Πορτογαλία και η Ιρλανδία.

Σήμερα, τα πράγματα σαφώς πηγαίνουν καλύτερα. Μετά από μεγάλες θυσίες των πολιτών, η χώρα πατά σε πιο στέρεο και ασφαλές έδαφος. Μπορούμε, επομένως, να κοιτάζουμε το μέλλον με περισσότερη αισιοδοξία.

Όμως, οι μεγάλες προκλήσεις για τη δημοκρατία και την οικονομία είναι ακόμα μπροστά μας. Την τελευταία τετραετία, στην Ευρώπη και στην Ελλάδα, βιώνουμε συνθήκες διαρκούς κρίσης: υγειονομική, οικονομική, γεωπολιτική, ενεργειακή, οικονομική και πληθωριστική, κλιματική, προσφυγική και μεταναστευτική. Το κοινωνικό μοντέλο που έχτισε η Ευρωπαϊκή Ένωση τις προηγούμενες δεκαετίες απειλείται. Η ταχύτητα της τεχνολογικής εξέλιξης, ειδικά στον τομέα της Τεχνητής Νοημοσύνης, αλλάζει κάθε παραγωγική και επαγγελματική δραστηριότητα. Η όξυνση των ανισοτήτων δημιουργεί νέες κοινωνικές και πολιτικές εντάσεις.

Ο μόνος τρόπος για να θωρακίσουμε το μέλλον της πατρίδας μας, σε αυτό το αβέβαιο περιβάλλον, είναι να αξιοποιήσουμε σωστά τα μαθήματα και την εμπειρία των προηγούμενων δεκαετιών. Να τολμήσουμε να αναμετρηθούμε με ενοχλητικές αλήθειες για το πολιτικό μας σύστημα, τους θεσμούς, αλλά και για το αξιακό σύστημα της ίδιας της κοινωνίας μας – με καθαρή ματιά, χωρίς κομματικές, συντεχνιακές ή άλλες παρωπίδες.

Να αντλήσουμε έμπνευση, για να αποκαταστήσουμε την εμπιστοσύνη των πολιτών στους θεσμούς και να χτίσουμε μια καλύτερη, ακόμη ισχυρότερη Δημοκρατία, με θεμέλιο την Παιδεία και τον Πολιτισμό.

Για να εστιάσουμε εγκαίρως στους τομείς που θα κρίνουν τα επόμενα χρόνια το στοίχημα της ανάπτυξης: στις νέες τεχνολογίες, στην καινοτομία, στην αναβάθμιση των δεξιοτήτων.

Για να χτίσουμε μια υγιή και ανθεκτική οικονομία, στηριγμένη στην παραγωγικότητα, στην εξωστρέφεια, στην καινοτομία, στην αξιοποίηση των συγκριτικών πλεονεκτημάτων της χώρας. Μια κοινωνική οικονομία της αγοράς, η οποία θα συνδυάζει την οικονομική ελευθερία, με ξεκάθαρους κανόνες, αλλά και με πολιτικές που διασφαλίζουν ίσες ευκαιρίες για όλους και αποτελεσματική προστασία για τους αδύναμους.

Η προσπάθεια αυτή δεν μπορεί παρά να είναι κοινή. Μια ισχυρή δημοκρατία, πέρα από ένα αποτελεσματικό πολιτικό σύστημα, χρειάζεται υπεύθυνους κοινωνικούς εταίρους, ισχυρές επιχειρήσεις και ικανούς επιχειρηματίες, οι οποίοι λειτουργούν με γνώμονα την προώθηση του κοινού καλού.

Το Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο Αθηνών στην εκατονταετή και πλέον πορεία του συμμετέχει εποικοδομητικά στο δημόσιο διάλογο, στηρίζει με θάρρος τις απαραίτητες μεταρρυθμίσεις και βρίσκεται δίπλα στις δημιουργικές δυνάμεις του τόπου.

Χαμηλότερες είναι οι τιμές του τυπικού καλαθιού του νοικοκυριού στα ελληνικά σούπερ μάρκετ σε σχέση με Γαλλία, Αγγλία, Ιταλία, Ισπανία, Πορτογαλία, Γερμανία, Ρουμανία. Το συμπέρασμα αυτό προέκυψε από την επαναλαμβανόμενη έκθεση του Ινστιτούτου Έρευνας Λιανεμπορίου Καταναλωτικών Αγαθών (ΙΕΛΚΑ) ύστερα από την οργανωμένη έρευνα που βασίζεται σε στοιχεία από πλατφόρμες σύγκρισης τιμών σε κάθε χώρα, αλλά και σε τιμοληψίες από αλυσίδες σουπερμάρκετ) σε τυπικό καλάθι προϊόντων του νοικοκυριού του οργανωμένου λιανεμπορίου τροφίμων (σούπερ μάρκετ) στην Ελλάδα τον Μάρτιο 2024 και αντίστοιχα στην Γαλλία, στο Ηνωμένο Βασίλειο , στην Ισπανία, στην Ιταλία, στην Πορτογαλία, στη Γερμανία και στη Ρουμανία. Σημειώνεται ότι η σύγκριση τιμών γίνεται με και χωρίς την αξία του ΦΠΑ, ο οποίος διαφέρει σε κάθε χώρα. Για την παρούσα ανάλυση συγκρίθηκαν οι τιμές σε συνολικά 43 κατηγορίες προϊόντων.

Μιλώντας στην τηλεόραση του ΣΚΑΪ, ο υπουργός Οικονομικών κ. Χρήστος Σταϊκούρας, ανέφερε ότι τον Απρίλιο θα ξεκινήσει η ρύθμιση για τις 72 και 120 δόσεις. Συγκεκριμένα, είπε ότι «ήταν η πιο δύσκολη συζήτηση που είχαμε με τους θεσμούς. Το ότι έχουμε βγει από το καθεστώς ενισχυμένης εποπτείας- όπως ισχύει στην Ισπανία, την Πορτογαλία, την Ιρλανδία, την Κύπρο- δεν σημαίνει ότι η ελληνική οικονομία δεν αξιολογείται. Δεν υπάρχει πουθενά στην Ευρώπη αυτό το πλαίσιο ρυθμίσεων. Κάναμε την πιο γενναιόδωρη εφικτή ρύθμιση έτσι ώστε να βοηθήσουμε τους συμπατριώτες μας που πράγματι έχουν δυσκολίες εξαιτίας και της τρίτης κρίσης, να κρατήσουμε την κουλτούρα πληρωμών και ταυτόχρονα να βοηθήσουμε αυτούς που ήταν συνεπείς φορολογούμενοι. Εκτιμούμε ότι θα ξεκινήσει τον Απρίλιο».

Το αυξανόμενο κόστος ζωής είναι η μεγαλύτερη ανησυχία για το 100% των Ελλήνων, έναντι 93% των πολιτών στην ΕΕ, σύμφωνα με την έρευνα Ευρωβαρόμετρο που δόθηκε στη δημοσιότητα. Σε όλα τα κράτη-μέλη της ΕΕ, περισσότεροι από επτά στους δέκα ερωτηθέντες ανησυχούν για την αύξηση του κόστους ζωής, με τα χειρότερα αποτελέσματα να παρατηρούνται στην Ελλάδα (100%), την Κύπρο (99%), την Ιταλία και την Πορτογαλία (98% και για τις δύο χώρες). Η δεύτερη μεγαλύτερη ανησυχία των Ευρωπαίων πολιτών με 82% είναι η απειλή της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού, ποσοστό το οποίο στην Ελλάδα ανέρχεται στο 97%. Σε επίπεδο ΕΕ, τρίτη κατά σειρά ανησυχία αποτελούν η κλιματική αλλαγή και η εξάπλωση του πολέμου στην Ουκρανία προς άλλες χώρες (81%). Η μετανάστευση, ωστόσο, απασχολεί ιδιαίτερα τους Έλληνες πολίτες και αποτελεί την τρίτη πιο διαδεδομένη ανησυχία με ποσοστό 86%, ακολουθούμενη από την κλιματική αλλαγή με 84% και την εξάπλωση του πολέμου στην Ουκρανία προς άλλες χώρες (78%).

Το καλάθι του νοικοκυριού οδηγεί σε περαιτέρω ανταγωνιστικές τιμές και δεν είναι πραγματικότητα ότι είμαστε η ακριβότερη χώρα στην Ευρώπη. Αυτό σημείωσε ο υπουργός Ανάπτυξης και Επενδύσεων ‘Αδωνις Γεωργιάδης, με βάση στοιχεία έρευνας του ΙΕΛΚΑ που παρουσιάστηκε σε συνέντευξη Τύπου και αφορά στην σύγκριση των τιμών στο καλάθι του νοικοκυριού με άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Όπως αναφέρει η έκθεση του ΙΕΛΚΑ, για ένα τυπικό, μέσο καλάθι του σούπερ μάρκετ, το οποίο απαρτίζεται από 41 προϊόντα, η Ελλάδα κυμαίνεται στα ίδια περίπου επίπεδα με την Ισπανία και την Πορτογαλία, ενώ οι τιμές είναι χαμηλότερες από το Ηνωμένο Βασίλειο, την Ιταλία και τη Γαλλία.

Την καλύτερη επίδοση μεταξύ 34 χωρών, ως επί το πλείστον πλούσιων, είχε η Ελλάδα το 2022, σύμφωνα με ανάλυση του Economist. Η κατάταξη των χωρών έγινε με βάση τα στοιχεία πέντε οικονομικών δεικτών σχετικά με το ΑΕΠ, τον πληθωρισμό, το εύρος του πληθωρισμού, δηλαδή το ποσοστό των προϊόντων που αυξήθηκαν πάνω από 2%, την πορεία του χρηματιστηρίου και το δημόσιο χρέος. Εκτός της Ελλάδας, υψηλές επιδόσεις είχαν και άλλες χώρες του ευρωπαϊκού Νότου, όπως η Πορτογαλία και η Ισπανία. Αντίθετα, χαμηλή επίδοση είχε η Γερμανία, η οποία κατατάχθηκε στην 30η θέση, ενώ στις τελευταίες θέσεις φιγουράρουν η Εσθονία και η Λετονία. Το ΑΕΠ της Ελλάδας στο διάστημα από το δ’ τρίμηνο του 2021 έως το γ’ τρίμηνο του 2022 αυξήθηκε 2,2%, ενώ στην Ιταλία αυξήθηκε 1,8%, στην Ισπανία 1,5% και στη Γερμανία (1,3%). Αντίθετα, στην Εσθονία το ΑΕΠ μειώθηκε 3,1% στο ίδιο διάστημα. Οι τιμές καταναλωτή αυξήθηκαν 7,8% στην Ελλάδα το πρώτο 10μηνο του 2022 και το 82,4 των προϊόντων αυξήθηκαν πάνω από 2%.

Η έκτη φθηνότερη χώρα της ΕΕ στο πετρέλαιο θέρμανσης ανάμεσα σε 26 κράτη-μέλη της ΕΕ είναι η Ελλάδα, σύμφωνα με το εβδομαδιαίο δελτίο καυσίμων της Κομισιόν. Όπως προκύπτει, με στοιχεία 14 Νοεμβρίου, οι πιο φθηνές χώρες στο πετρέλαιο θέρμανσης είναι κατά σειρά, η Μάλτα, η Ιρλανδία, το Βέλγιο, η Λιθουανία, το Λουξεμβούργο, η Ελλάδα και η Τσεχία. Ως ακριβότερες εμφανίζονται, Δανία, Ολλανδία, Ιταλία, Πορτογαλία, Φινλανδία, Ρουμανία και Σουηδία. Η μέση τιμή του πετρελαίου θέρμανσης χθες σύμφωνα με το παρατηρητήριο τιμών του υπουργείου Ανάπτυξης ήταν 1,29 ευρώ το λίτρο.