Υποχώρηση κατέγραψαν οι βασικοί δείκτες των νοικοκυριών στην Ελλάδα κατά το πρώτο τρίμηνο του 2026, σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσίευσε η Eurostat. Ειδικότερα, η χώρα μας παρουσίασε τη δεύτερη μεγαλύτερη μείωση στο ποσοστό αποταμίευσης των νοικοκυριών στην ΕΕ, καταγράφοντας πτώση κατά 3,7 εκατοστιαίες μονάδες σε σύγκριση με το προηγούμενο τρίμηνο (μετά τη Ρουμανία που υποχώρησε κατά 5,3 μονάδες). Παράλληλα, η Ελλάδα βρέθηκε στην πρώτη θέση όσον αφορά τη μείωση του ποσοστού επενδύσεων των νοικοκυριών, σημειώνοντας τη μεγαλύτερη υποχώρηση μεταξύ των κρατών-μελών κατά 0,7 εκατοστιαίες μονάδες. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, το πραγματικό κατά κεφαλήν εισόδημα και η κατανάλωση στη ζώνη του ευρώ παρέμειναν σταθερά, αναδεικνύοντας τις αυξημένες πιέσεις που εξακολουθούν να δέχονται οι προϋπολογισμοί των ελληνικών νοικοκυριών.

Η θέσπιση ενός νέου, εκσυγχρονισμένου πλαισίου για την Προτεραιότητα 6 «Επισιτιστική Βοήθεια και Υλική Στέρηση» του Προγράμματος «Ανθρώπινο Δυναμικό και Κοινωνική Συνοχή 2021-2027» ανακοινώθηκε μέσω Κοινής Υπουργικής Απόφασης της υπουργού Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, Δόμνας Μιχαηλίδου και του αναπληρωτή υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Νίκου Παπαθανάση. Με την απόφαση τίθεται σε εφαρμογή νέο ενιαίο εθνικό σύστημα επισιτιστικής βοήθειας μέσω vouchers, συνολικού προϋπολογισμού 400 εκατ. ευρώ. Όπως εκτιμούν τα δύο υπουργεία, με το νέο μοντέλο η επισιτιστική βοήθεια οργανώνεται για πρώτη φορά με ενιαίους κανόνες σε όλη τη χώρα, ενισχύοντας την αυτονομία των δικαιούχων. Από ένα σύστημα υπόδειξης επισιτιστικών αναγκών με προκαθορισμένα πακέτα προϊόντων, περνάμε σε ένα σύστημα όπου ο ίδιος ο ωφελούμενος αποφασίζει τι χρειάζεται, πότε το χρειάζεται και από πού θα το προμηθευτεί. Η στήριξη παρέχεται μέσω κουπονιών (vouchers) σε ηλεκτρονική ή άλλη μορφή, τα οποία θα εξαργυρώνονται αποκλειστικά για τρόφιμα και είδη βασικής υλικής βοήθειας σε καταστήματα λιανικής που συμμετέχουν στο πρόγραμμα, όπως σούπερ μάρκετ, οπωροπωλεία και άλλα καταστήματα τροφίμων. Με αυτόν τον τρόπο, οι πόροι κατευθύνονται απευθείας στους ωφελούμενους, ενισχύοντας την αγοραστική τους δύναμη και απλοποιώντας τις διαδικασίες.

Αμετάβλητη αναμένεται να παραμείνει η ζήτηση για στεγαστικά και καταναλωτικά δάνεια στο πρώτο τρίμηνο του 2026 σύμφωνα με τα στοιχεία έρευνας της Τράπεζας της Ελλάδος. Επίσης αμετάβλητη αναμένεται να παραμείνει και η ζήτηση για επιχειρηματικά δάνεια στο ίδιο διάστημα. Πιο αναλυτικά, όσον αφορά στα δάνεια προς τα νοικοκυριά, τα κριτήρια χορήγησης στεγαστικών και καταναλωτικών δανείων προς τα νοικοκυριά παρέμειναν αμετάβλητα, σε σχέση με το γ΄ τρίμηνο του 2025, ενώ αμετάβλητα αναμένεται να παραμείνουν και κατά τη διάρκεια του α΄ τριμήνου του 2026. Όσον αφορά στα επιχειρηματικά δάνεια τα κριτήρια χορήγησης δανείων προς τις μη χρηματοπιστωτικές επιχειρήσεις (ΜΧΕ) παρέμειναν σχεδόν αμετάβλητα σε σχέση με το γ΄ τρίμηνο του 2025, εξέλιξη σύμφωνη με τις προσδοκίες που είχαν διατυπωθεί στην έρευνα του προηγούμενου τριμήνου. Οι τράπεζες εκτιμούν ότι τα κριτήρια θα παραμείνουν αμετάβλητα κατά τη διάρκεια του α΄ τριμήνου του 2026.

Μεταξύ 2004 και 2024, το πραγματικό κατά κεφαλήν εισόδημα των νοικοκυριών στην ΕΕ αυξήθηκε κατά 22 %. Το κατά κεφαλήν εισόδημα αυξήθηκε σταθερά μεταξύ 2004 και 2008, παρέμεινε στάσιμο μεταξύ 2008 και 2011 λόγω της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης και μειώθηκε το 2012 και το 2013. Έκτοτε, το εισόδημα συνέχισε τη σταθερή του ανάπτυξη έως το 2020, οπότε και μειώθηκε λόγω της παγκόσμιας πανδημίας. Το 2021 σημειώθηκε ανάκαμψη, αλλά το εισόδημα αυξήθηκε με αργούς ρυθμούς το 2022 και το 2023. Τα πρώτα στοιχεία για το 2024 δείχνουν επιτάχυνση της αύξησης του εισοδήματος. Όσον αφορά τις χώρες της ΕΕ, η Ρουμανία είχε τη μεγαλύτερη αύξηση του πραγματικού κατά κεφαλήν εισοδήματος των νοικοκυριών από το 2004 έως το 2024 (134%), ακολουθούμενη από τη Λιθουανία (95%), την Πολωνία (91%) και τη Μάλτα (90%). Η Ελλάδα και η Ιταλία ήταν οι μόνες χώρες όπου το κατά κεφαλήν εισόδημα των νοικοκυριών μειώθηκε κατά τη διάρκεια των τελευταίων 20 ετών (-5% και -4%, αντίστοιχα), ενώ οι χαμηλότερες αυξήσεις παρατηρήθηκαν στην Ισπανία (11%), την Αυστρία (14%), το Βέλγιο (15%) και το Λουξεμβούργο (17%).

Από χθες οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να υποβάλουν αίτηση για το «Gigabit Voucher» στο gigabit-voucher.gov.gr, ώστε να αποκτήσουν σύνδεση υπερ-υψηλών ταχυτήτων. Είναι μια σημαντική δράση και δίνει τη δυνατότητα σε περισσότερα από 379 χιλιάδες νοικοκυριά και μικρο-μεσαίες επιχειρήσεις, να αποκτήσουν συνδέσεις ταχυτήτων τουλάχιστον 250 ΜBPs. Το «Gigabit Voucher» είναι ένα έργο με αναπτυξιακό πρόσημο συνολικού προϋπολογισμού 80 εκατ. ευρώ (συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ) και χρηματοδοτείται από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας με πόρους της τάξεως των 23 εκατ. ευρώ και από το πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων με περισσότερα από 57 εκατ. ευρώ. Οι δικαιούχοι θα λάβουν, χωρίς εισοδηματικά κριτήρια, κουπόνι αξίας 200 ευρώ για την κάλυψη μέρους του κόστους απόκτησης υπηρεσίας Gigabit (τουλάχιστον 250 GBPs) και πιο συγκεκριμένα του κόστους που αντιστοιχεί στην αρχική σύνδεση, καθώς και του μηνιαίου τιμήματος για τους πρώτους 24 μήνες της συνδρομής. Πρόκειται για νοικοκυριά και μικρο-μεσαίες επιχειρήσεις που δε διαθέτουν ήδη ευρυζωνική σύνδεση με ονομαστική ταχύτητα καθόδου (download) μεγαλύτερη των 100 Mbps και διαμένουν ή έχουν την έδρα / υποκατάστημα τους αντίστοιχα στις περιοχές παρέμβασης του Προγράμματος. Η επιχορήγηση δίνεται μόνο μία φορά σε κάθε ωφελούμενο, ενώ δεν επιτρέπεται να ενισχυθούν από καμία άλλη πηγή, εθνική ή ευρωπαϊκή.

Καταθέσεις περίπου 19 δισ. ευρώ έχουν επιστρέψει στις τράπεζες από τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις από το 2021 μέχρι σήμερα, καταγράφοντας μία αύξηση της τάξεως του 16%, σύμφωνα με τα στοιχεία της Τραπέζης της Ελλάδος. Όπως επισημαίνεται στο οικονομικό δελτίο της ΤτΕ σημαντικές εισροές καταθέσεων από νοικοκυριά έχουν επίσης καταγραφεί κυρίως την τριετία 2021 -2023 ενώ η «κόπωση» που καταγράφεται το πρώτο τρίμηνο του 2024, αποδίδεται κατά κύριο λόγο σε στροφή προς εναλλακτικές επιλογές αποταμίευσης που προσφέρουν αποδόσεις υψηλότερες από τις καταθέσεις. Παρά ταύτα τον Αύγουστο τα στοιχεία είναι ενθαρρυντικά για την επιστροφή στην αυξητική τάση καθώς οι τραπεζικές καταθέσεις των μη χρηματοπιστωτικών επιχειρήσεων και νοικοκυριών αυξήθηκαν κατά 0,8 εκατ. ευρώ και εκείνες των νοικοκυριών αυξήθηκαν επίσης κατά σχεδόν 1,0 δισ. ευρώ.

Το Καλάθι του Πάσχα έχει στόχο να συγκρατήσει τις τιμές και σύμφωνα με όσα ανέφερε στο Πρώτο Πρόγραμμα 91,6 και 105,8 ο υπουργός Ανάπτυξης, Κώστας Σκρέκας, οι καταναλωτές θα δουν, για τα αμνοερίφια οι τιμές να είναι ίδιες και χαμηλότερες σε σχέση με την περσινή αντίστοιχη περίοδο. «Αυτό, συνέχισε ο υπουργός, θα συγκρατήσει σε μεγάλο βαθμό τον πληθωρισμό, θα δώσει τη δυνατότητα σε ευάλωτα νοικοκυριά και όχι μόνο βεβαίως, να μπορέσουν να προμηθευτούν τα βασικά για το πασχαλινό τραπέζι σε πολύ χαμηλότερες τιμές. Βεβαίως, η προσπάθειά μας δεν μένει μόνο στο θέμα του καλαθιού. Έχουμε προχωρήσει σε μία σειρά παρεμβάσεων, διορθώνοντας αθέμιτες εμπορικές πρακτικές και διαχρονικές στρεβλώσεις στη λειτουργία του εμπορίου, έτσι ώστε πραγματικά να δούμε σιγά σιγά, όπως και το βλέπουμε, τις τιμές να αποκλιμακώνονται και τον πληθωρισμό να πέφτει. Αλλά έχουμε δρόμο ακόμα, αυτή είναι η πραγματικότητα, ότι τα νοικοκυριά δυσκολεύονται και γι’ αυτό δεν εφησυχάζουμε και συνεχίζουμε τις παρεμβάσεις».

Βελτίωση της στήριξης για τα ενεργειακά ευάλωτα νοικοκυριά, με οικονομικά αλλά και κλιματικά κριτήρια και ταχύτερη ενσωμάτωση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στο σύστημα ανήγγειλε ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Θόδωρος Σκυλακάκης, στον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας. «Εάν έχουμε κάποια ενεργειακή κρίση, η κυβέρνηση έχει δεσμευτεί ότι θα είναι παρούσα και θα παρεμβαίνει στηρίζοντας τους καταναλωτές ηλεκτρικής ενέργειας», ανέφερε ο κ. Σκυλακάκης σε συνέντευξη στον Σκάι και πρόσθεσε: «Το Κράτος είναι υποχρεωμένο να εξασφαλίζει τις κατάλληλες τιμές, όμως δεν έχουμε όλοι την ίδια αντοχή στην ενεργειακή πίεση. Συνεπώς, το γεγονός ότι το Κράτος πάντα πρέπει να φροντίζει για το ηλεκτρικό ρεύμα, δεν σημαίνει ότι το κάνει με τον ίδιο τρόπο για όλους».

Tη μελέτη, με τίτλο “Η άνιση κατανομή του φορολογικού βάρους στα νοικοκυριά στην Ελλάδα”, έδωσε χθες στη δημοσιότητα το Ινστιτούτο Εργασίας της Γενικής Συνομοσπονδίας Εργατών Ελλάδας (ΙΝΕ/ΓΣΕΕ) και εξετάζει τη μεταβολή του φορολογικού βάρους των νοικοκυριών από το 2008 μέχρι το 2019, εστιάζοντας στον φόρο εισοδήματος φυσικών προσώπων και στους έμμεσους φόρους. Σύμφωνα με τη μελέτη, το μεγαλύτερο βάρος της φορολογικής επιβάρυνσης την επωμίσθηκαν τα νοικοκυριά, των οποίων η αγοραστική δύναμη συρρικνώθηκε. Οι εκτεταμένες και αλλεπάλληλες αυξήσεις των συντελεστών τόσο του ΦΠΑ όσο και των ειδικών φόρων κατανάλωσης εκτόξευσαν τη φορολογική επιβάρυνση από 11,4% της καταναλωτικής δαπάνης των νοικοκυριών, το 2008, σε 15,7%, το 2019. Συμπερασματικά η έκθεση καταλήγει ότι η μεσαία τάξη ήταν η μεγάλη χαμένη της κρίσης στην Ελλάδα.

Σύμφωνα με τα μηνιαία στοιχεία του HEPI (Ευρωπαϊκός Δείκτης Τιμών Ενέργειας) για τον Οκτώβριο του 2022, η τιμή λιανικής στην Ελλάδα ήταν η δεύτερη φθηνότερη, ανάμεσα σε 15 ευρωπαϊκές χώρες, στα κυμαινόμενα τιμολόγια. Σημειώνεται ότι τα κυμαινόμενα τιμολόγια ηλεκτρικού ρεύματος αντιπροσωπεύουν το συντριπτικό ποσοστό του 90%, των συνολικών τιμολογίων στα νοικοκυριά στην Ελλάδα. Σε ό,τι αφορά το φυσικό αέριο, η Ελλάδα κατατάσσεται στην 17η θέση, σε σύνολο 28 χωρών, στην τιμή του φυσικού αερίου για τα νοικοκυριά. Για ακόμα έναν μήνα, οι Ελληνίδες και οι Έλληνες έχουν από τις φθηνότερες τιμές ενέργειας στην Ευρώπη, δήλωσε σχετικά ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Κώστας Σκρέκας.