Η συνένωση των ΜμΕ μονόδρομος επιβίωσης και ανάπτυξης

Η περίοδος που διανύουμε είναι κάθε άλλο παρά ευνοϊκή για το διεθνές εμπόριο. Η γεωπολιτική αστάθεια, σε συνδυασμό με τις πληθωριστικές πιέσεις και τα υψηλά επιτόκια συνεχίζουν να επιβραδύνουν την ανάπτυξη σε σημαντικές για τα ελληνικά προϊόντα αγορές. Παρ’ όλα αυτά η εξωστρέφεια των ελληνικών επιχειρήσεων στηρίζεται πλέον σε ισχυρότερες βάσεις. Οι εξαγωγείς μας έχουν αυξήσει την ανθεκτικότητά τους και καταφέρνουν να προσαρμόζονται, να ελίσσονται και να αξιοποιούν ευκαιρίες μέσα σε ένα ασταθές περιβάλλον.

Είναι ανάγκη, λοιπόν, αφενός να εντοπίσουμε ευκαιρίες για να ενισχύσουμε την παρουσία των ελληνικών προϊόντων σε υφιστάμενες αγορές και αφετέρου να διευρύνουμε τον χάρτη των ελληνικών εξαγωγών, επενδύοντας έγκαιρα σε νέους ανερχόμενους προορισμούς. Είναι αλήθεια ότι αυτή η προσπάθεια σήμερα είναι πιο οργανωμένη και συνεκτική από ποτέ.

Παράλληλα, όμως, θα πρέπει να διαχειριστούμε δομικές αδυναμίες, που παραμένουν, όσον αφορά την εξωστρέφεια της ελληνικής οικονομίας.

Παρά την αλματώδη αύξηση των εξαγωγών τα τελευταία χρόνια:

• το έλλειμμα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών εξακολουθεί να είναι υψηλό – με το χάσμα να αφορά κυρίως το ισοζύγιο αγαθών.
• η συμμετοχή των εξαγωγών αγαθών στο ΑΕΠ απέχει ακόμη από τον αντίστοιχο ευρωπαϊκό μέσο όρο.
• και επίσης, παρά τη διεύρυνση του αριθμού των εξαγωγικών επιχειρήσεων, βλέπουμε ότι παραμένει σημαντικό το χάσμα μεταξύ μικρών και μεγάλων επιχειρήσεων.

Αν, λοιπόν, οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις της χώρας ενταχθούν πιο μαζικά -και κυρίως ποιοτικά- στο εξαγωγικό δυναμικό της, το όφελος για την εθνική οικονομία θα είναι εντυπωσιακό. Σε πρόσφατη έρευνα του ΕΒΕΑ, που εκπονήσαμε σε συνεργασία με την Deloitte, παρατηρήσαμε ότι διάθεση υπάρχει. Συγκεκριμένα, η μεγάλη πλειονότητα των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων έχει ή σκοπεύει να αποκτήσει εξαγωγική δραστηριότητα.

Αντιμετωπίζουν όμως εμπόδια στην ανάπτυξη της εξαγωγικής τους δραστηριότητας, που σχετίζονται με τις διεθνείς κρίσεις (43%), την έλλειψη κατάλληλα καταρτισμένου προσωπικού (37%) και τη δυσκολία αξιοποίησης πιθανών ευκαιριών (36%).

Παρ’ όλα αυτά, το 70% των επιχειρήσεων διαβλέπει σταθερότητα και ελαφριά ενίσχυση της εξαγωγικής του δραστηριότητας κατά το προσεχές διάστημα. Το μεγάλο «στοίχημα» επομένως είναι να ενισχύσουμε το εξαγωγικό αποτύπωμα των μικρομεσαίων επιχειρήσεων. Είναι ο μόνος δρόμος ώστε να δυναμώσουν οι ίδιες και ταυτόχρονα να ενισχυθεί -ποσοτικά και ποιοτικά- η συνεισφορά τους στην οικονομία. Αυτό σημαίνει ότι χρειάζεται να τις στηρίξουμε, ώστε να αποκτήσουν τεχνογνωσία και δεξιότητες, πρόσβαση σε πληροφόρηση, δίκτυα, εργαλεία χρηματοδότησης.

 

Εξίσου απαραίτητη, όμως, είναι και η  στήριξή τους στην προσπάθεια για την παραγωγική αναβάθμιση και τον εκσυγχρονισμό τους για την αξιοποίηση νέων τεχνολογιών, για την επιτάχυνση της ψηφιακής και πράσινης μετάβασης, για την εφαρμογή καινοτομιών, για την αύξηση της ανταγωνιστικότητας και της προστιθέμενης αξίας των ελληνικών προϊόντων – τόσο του πρωτογενούς τομέα όσο και της μεταποίησης. Γι’ αυτό και στο ΕΒΕΑ έχουμε αναδείξει την εξωστρέφεια ως κεντρική προτεραιότητα.

Στόχος  μας είναι να χτίζουμε ισχυρές γέφυρες εμπορικής συνεργασίας με αγορές του εξωτερικού μέσα από μνημόνια συνεργασίας με τα άλλα επιμελητήρια ανά τον κόσμο, καθώς και με το υπουργείο Εξωτερικών, την Enterprise Greece, την Εταιρεία Ασφαλιστικών Εξαγωγικών Πιστώσεων και την Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα. Δίνουμε έμφαση στην προαγωγή της επιχειρηματικής δικτύωσης, μέσα από δράσεις όπως η διοργάνωση επιχειρηματικών αποστολών και φόρουμ, με στόχο την καλλιέργεια επαφών και τη διερεύνηση πιθανών συνεργασιών. Αναδεικνύουμε δυναμικούς και υποσχόμενους κλάδους της ελληνικής οικονομίας, όπως αυτός της καινοτόμου επιχειρηματικότητας, στηρίζοντας την παρουσία και δικτύωση των startups μας σε διεθνή φόρα.

Μέσα στο 2024 υλοποιούμε ένα ευρύ πρόγραμμα εξωστρέφειας. Ήδη το πρώτο τρίμηνο του έτους υλοποιήσαμε σημαντικές δράσεις στο πλαίσιο της οικονομικής διπλωματίας.

Συμμετείχαμε στην επιχειρηματική αποστολή του υπουργείου Εξωτερικών στην Κωνσταντινούπολη, καθώς και στην επιχειρηματική αποστολή στην Ινδία, στο πλαίσιο της επίσημης επίσκεψης του πρωθυπουργού, στο συνέδριο για την Ανοικοδόμηση της Ουκρανίας και στις εργασίες της 6ης Συνεδρίασης της Μικτής Διυπουργικής Ομάδας Εργασίας και αυτή τη στιγμή προετοιμάζω το ταξίδι μου στην Ουκρανία.

Υλοποιήσαμε σειρά ενημερωτικών εκδηλώσεων, σε συνεργασία με την Enterprise Greece, τον ΣΕΒ και τον ΣΕΒΕ για αγορές-στόχους όπως αυτές της Αυστραλίας και της Νέας Ζηλανδίας, του Καναδά, της Γκάνας.

Για το επομένη διάστημα έχουμε ήδη δρομολογήσει μια σειρά από επιχειρηματικές αποστολές και πρωτοβουλίες δικτύωσης.

Τον Απρίλιο έχει προγραμματιστεί επιχειρηματική αποστολή στη Γαλλία, με την πρωτοβουλία ΕΛΛΑΔΙΚΑ Μας, καθώς και επιχειρηματική αποστολή στη Νορβηγία, μέσω του προγράμματος SUCCEED.

Τον Μάιο διοργανώνουμε επιχειρηματική αποστολή στην Γκάνα, σε συνεργασία με το Ελληνοαφρικανικό Επιμελητήριο, τον ΣΕΒ, τον ΣΕΒΕ και την Enterprise Greece, καθώς και επιχειρηματική αποστολή στη Σερβία.

Στις 10 Απριλίου πραγματοποιήσαμε Round Table με Αυστριακούς αξιωματούχους και επιχειρηματίες, σχετικά με το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Για το δεύτερο εξάμηνο του έτους προετοιμάζουμε επιχειρηματικές αποστολές στη Βουλγαρία, στη Νότιο Αφρική και στην Ισπανία, ενώ θα συμμετέχουμε και στο Τορόντο, στον Καναδά, μετά την επιτυχία της αποστολής της περσινής χρονιάς.

Συνεχίζουμε, επίσης, τις δράσεις εξωστρέφειας για τις Νεοφυείς Επιχειρήσεις της Θερμοκοιτίδας μας. Ήδη τον Φεβρουάριο συμμετείχαμε στη Διεθνή Έκθεση Mobile World Congress στη Βαρκελώνη. Τον Απρίλιο θα έχουμε για μια ακόμη χρονιά παρουσία στην BEYOND 2024 στη Θεσσαλονίκη, τον Ιούνιο θα συμμετέχουμε στην Collision του Καναδά, ενώ τον Νοέμβριο στο Web Summit της Λισαβόνας. Πέρα όμως από τις δράσεις εξωστρέφειας, στο ΕΒΕΑ εφαρμόζουμε ένα ευρύτερο πλέγμα πρωτοβουλιών για την ενδυνάμωση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων.

Επιδιώκουμε να βοηθήσουμε όσο το δυνατόν περισσότερες επιχειρήσεις-μέλη μας να υλοποιήσουν επενδυτικά σχέδια, αξιοποιώντας διαθέσιμα χρηματοδοτικά εργαλεία και ευκαιρίες.

Σχεδιάζουμε τη δημιουργία δομής μικροπιστώσεων για μικρομεσαίες επιχειρήσεις, αλλά και τη λειτουργία ειδικού HelpDesk για τα προγράμματα χρηματοδότησης που μπορούν να αξιοποιήσουν. Από την πρόσφατη μελέτη μας προέκυψε ότι χρειάζεται οι επιχειρήσεις να αντιληφθούν ότι η συνένωση δυνάμεων είναι μονόδρομος επιβίωσης και ανάπτυξης στο σημερινό περιβάλλον. Να πάρουν το μέλλον τους στα χέρια τους, να επιδιώξουν τη μεγέθυνσή τους μέσα από κατάλληλες συμπράξεις – και να διεκδικήσουν μια θέση στις διεθνείς αγορές. Εμείς, ως Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο Αθηνών, είμαστε και θα παραμείνουμε δίπλα τους, σε κάθε βήμα, συνεισφέροντας ουσιαστικά στη διαμόρφωση ενός εξωστρεφούς, βιώσιμου παραγωγικού προτύπου για την εθνική οικονομία.

Η εμπειρία των τελευταίων ετών δείχνει ότι βαδίζουμε σε αυτή την κατεύθυνση με ταχύτερα, σταθερά και -κυρίως- συντεταγμένα βήματα. Χρειάζεται να προχωρήσουμε ακόμη πιο γρήγορα και πιο αποφασιστικά, ώστε να επιτύχουμε υψηλότερους στόχους.

Για ένα βιώσιμο μέλλον των επιχειρήσεων

Σήμερα, οι παγκόσμιες γεωπολιτικές, κλιματικές και πολιτικές εξελίξεις αναδεικνύουν τη σημασία της επίτευξης του στόχου της Βιώσιμης Ανάπτυξης.

Είναι αλήθεια ότι για αρκετές δεκαετίες τόσο τα κράτη όσο και οι επιχειρήσεις εστίασαν αποκλειστικά σχεδόν στην επίτευξη βραχυχρόνιων οικονομικών στόχων, υποβαθμίζοντας τον αντίκτυπο στο περιβάλλον και στην κοινωνία. Αποτέλεσμα ήταν να αντιμετωπίζουμε σήμερα σοβαρές προκλήσεις, όπως είναι η κλιματική αλλαγή, η εξάντληση των φυσικών πόρων, η ξηρασία και η επισιτιστική κρίση, αλλά και σοβαρή επιδείνωση των ανισοτήτων, γεγονός που προκαλεί ήδη ανησυχητικά φαινόμενα, σε κοινωνικό, πολιτικό και οικονομικό επίπεδο.

Η αντιμετώπιση αυτών των προκλήσεων απαιτεί συνεργασία και προσπάθεια, καθώς είναι πια προφανές ότι καμία χώρα δεν μπορεί να τις αντιμετωπίσει μεμονωμένα. Απαιτεί συστράτευση των κυβερνήσεων, των κοινωνιών και βεβαίως των επιχειρήσεων, μέσα από την υιοθέτηση μιας νέας κουλτούρας, η οποία ενσωματώνει τους τρεις βασικούς πυλώνες της αειφόρου ανάπτυξης: την εταιρική διακυβέρνηση, την κοινωνική ευθύνη και την προστασία του περιβάλλοντος.

Σημείο αναφοράς για τον ορισμό της Βιώσιμης Ανάπτυξης αποτελεί η υιοθέτηση των 17 Αρχών των Ηνωμένων Εθνών, καθώς και οι 10 Αρχές του Global Compact, που σηματοδότησαν την εισαγωγή συγκεκριμένων δεικτών μέτρησης της αποτελεσματικότητας των προσπαθειών των επιχειρήσεων, στους συγκεκριμένους τομείς.

Οι πρωτοβουλίες αυτές σηματοδότησαν μια σημαντική στροφή σε βιώσιμες στρατηγικές από την πλευρά των επιχειρήσεων. η οποία επιταχύνθηκε μετά την εφαρμογή της νέας οδηγίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που εισάγει ενισχυμένες υποχρεώσεις και συγκεκριμένα πρότυπα αναφοράς, με πεδίο εφαρμογής που περιλαμβάνει πλέον και τις μικρομεσαίες εισηγμένες επιχειρήσεις.

Είναι αλήθεια ότι μέχρι πριν από μερικά χρόνια η έννοια της εταιρικής υπευθυνότητας αντιμετωπιζόταν ως μια παράπλευρη λειτουργία – μια πηγή κόστους, ενδεχομένως και «πολυτέλεια» – η οποία δεν είχε σύνδεση με τη δραστηριότητα και τη στρατηγική της επιχείρησης. Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο αρκετά προγράμματα κοινωνικής ευθύνης στο παρελθόν χαρακτηρίστηκαν από έλλειψη συνέχειας και χαμηλή αποτελεσματικότητα.

Υπάρχουν, επίσης, αρκετά παραδείγματα επιχειρήσεων σε διεθνές επίπεδο, οι οποίες εστίασαν την εταιρική τους υπευθυνότητα στο θέμα της κλιματικής αλλαγής, αγνοώντας άλλα μεγάλα ζητήματα που απασχολούν τις σύγχρονες κοινωνίες, όπως είναι η καταπολέμηση της ανισότητας και των αποκλεισμών, η προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, κ.ά. Ακόμη χειρότερα, είναι γνωστό παγκοσμίως το φαινόμενο του greenwashing, από εταιρείες που υιοθετούν ψευδεπίγραφες οικολογικές πολιτικές για λόγους εικόνας και κερδοσκοπίας, ενώ η δραστηριότητά τους μπορεί ακόμη και να προκαλεί αρνητικό αντίκτυπο στο περιβάλλον.

Οι κρίσεις του 21^ου αιώνα αποκάλυψαν προϋπάρχουσες αδυναμίες στην εταιρική διακυβέρνηση. Ανέδειξαν όμως, επίσης, ότι στην νομοτελειακή σχέση που υπάρχει ανάμεσα στην επένδυση και την ανάπτυξη, η επένδυση οφείλει να φέρει χαρακτηριστικά που μέχρι σήμερα υποτιμούσαμε.

Οι πραγματικά υπεύθυνες επιχειρήσεις έχουν υποχρέωση να απομακρυνθούν σταδιακά από το ανελέητο κυνήγι του άμεσου κέρδους και να εστιάσουν στη δημιουργία όρων μακροπρόθεσμης επιτυχίας, λειτουργώντας ως «δύναμη για το καλό» στις κοινωνίες που τις περιβάλλουν. Βιώσιμη ανάπτυξη σημαίνει βιώσιμη επένδυση. Δηλαδή, ρεαλιστική εκτίμηση του ρίσκου, μακρόχρονη ανάληψη ευθύνης απέναντι στους εργαζομένους και την κοινωνία, και υιοθέτηση επιχειρηματικών πρωτοβουλιών που προωθούν την καινοτομία.

Ως Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο Αθηνών, εκπροσωπώντας τις επιχειρήσεις με τη μεγαλύτερη συνεισφορά στο ΑΕΠ της χώρας, υποστηρίζουμε και προωθούμε ενεργά την υιοθέτηση και εφαρμογή των αρχών της εταιρικής διακυβέρνησης και στρατηγικών βιώσιμης επιχειρηματικότητας από τα μέλη μας. Ιδιαίτερα, εστιάζουμε στην ενθάρρυνση και καθοδήγηση των μικρότερων επιχειρήσεων, ώστε να ενσωματώσουν τα κριτήρια βιωσιμότητας στη στρατηγική και στις καθημερινές πρακτικές τους.

Είναι ιδιαίτερα ελπιδοφόρο ότι η έννοια της Βιώσιμης Ανάπτυξης έχει αρχίσει και αποκτά ολοένα πιο πλατιές και βαθιές ρίζες στο ελληνικό επιχειρηματικό οικοσύστημα. Τα τελευταία χρόνια βλέπουμε να αυξάνεται σταθερά ο αριθμός των εταιριών που σχεδιάζουν και υλοποιούν δράσεις με στρατηγικό προσανατολισμό, με διάρκεια και ουσιαστικό θετικό αποτύπωμα σε τομείς όπως είναι η εκπαίδευση και η κατάρτιση, το περιβάλλον, η υγεία.

Ωστόσο, η πρόοδος δεν θα πρέπει να μας εφησυχάζει. Ζούμε σε έναν κόσμο που μεταβάλλεται ταχύτατα και τα επιτεύγματα του χθες κινδυνεύουν σε ελάχιστο χρονικό διάστημα να ξεπεραστούν από τις ανάγκες του αύριο. Μπροστά μας έχουμε μεγάλες και σύνθετες προκλήσεις. Για τη διαχείρισή τους θα χρειαστεί να εξαντλήσουμε την ευρηματικότητά μας, να αναζητήσουμε νέες προσεγγίσεις και νέους τρόπους συνεργασίας.

Η ενίσχυση των προσπαθειών μας σε αυτή την κατεύθυνση είναι μονόδρομος. Η εταιρική διακυβέρνηση, η κοινωνική ευθύνη και η προστασία του περιβάλλοντος είναι η μόνη ρεαλιστική επιλογή, για επιχειρήσεις που θέλουν να αναπτύσσονται σε στέρεο οικονομικό και κοινωνικό έδαφος. Είναι η μόνη επιλογή, αν θέλουμε ένα βιώσιμο μέλλον για όλους.