Ο όγκος του λιανικού εμπορίου στην Ευρωζώνη μειώθηκε κατά 0,3% τον Ιανουάριο σε σύγκριση με τον Δεκέμβριο, σύμφωνα με την τελευταία έκθεση της Eurostat. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση σημειώθηκε πτώση 0,2% σε μηνιαία βάση. Οι πωλήσεις μη διατροφικών προϊόντων στην Ευρωζώνη υποχώρησαν  κατά 0,7%, ενώ ακολούθησαν τα καύσιμα αυτοκινήτων κατά 0,3%. Οι πωλήσεις τροφίμων, ποτών και καπνού αυξήθηκαν κατά 0,6%. Σε ετήσια βάση, το λιανικό εμπόριο ενισχύθηκε κατά 1,5% στην Ευρωζώνη και κατά 1,6% στην ΕΕ. Στην Ευρωζώνη καταγράφηκε άνοδος των πωλήσεων των μη διατροφικών προϊόντων κατά 1,8%, των τροφίμων, ποτών και καπνού κατά 1,4% και των καυσίμων αυτοκινήτων κατά 0,1%.

Διαθέσιμος στην ηλεκτρονική διεύθυνση psifiakikarta.gov.gr είναι πλέον ένας χρηστικός και συνοπτικός οδηγός για την Ψηφιακή Κάρτα Εργασίας για όλες τις επιχειρήσεις που υπόκεινται στην εφαρμογή της. Για πρώτη φορά, καταγράφεται ψηφιακά όλο το ισχύον θεσμικό πλαίσιο που ρυθμίζει την Ψηφιακή Κάρτα Εργασίας, παρέχοντας στοχευμένη και εξειδικευμένη πληροφόρηση ανά κλάδο επιχειρήσεων (τράπεζες, supermarkets, εταιρίες φύλαξης, εταιρίες ιδιωτικής ασφάλισης, φορείς του δημοσίου, βιομηχανία, λιανεμπόριο, τουρισμός και εστίαση), με ρητή αναφορά και στο προβλεπόμενο κυρωτικό πλαίσιο. Εκτός από την επίλυση πρακτικών θεμάτων, όπως η εγκατάσταση και ενεργοποίηση της εφαρμογής της Ψηφιακής Κάρτας εντός των προβλεπόμενων χρονοδιαγραμμάτων, οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να ανατρέξουν στον οδηγό, για να διευκρινίσουν θέματα που αφορούν τις προβλέψεις του θεσμικού πλαισίου για ζητήματα, όπως η ευέλικτη προσέλευση και το απολογιστικό σύστημα, οι ειδικοί κανόνες οριζόντιας εφαρμογής και οι οριζόντιες εξαιρέσεις.

Με αμείωτο ρυθμό προχωρά ο σχεδιασμός του υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης για τη σταδιακή επέκταση της Ψηφιακής Κάρτας Εργασίας σε όλους τους τομείς της επαγγελματικής δραστηριότητας. Μετά την υλοποίηση του μέτρου σε τράπεζες, μεγάλα σούπερ-μάρκετ, ασφαλιστικές εταιρίες, εταιρίες security και ΔΕΚΟ, η Ψηφιακή Κάρτα Εργασίας τίθεται, από την 1η Ιουλίου 2024, σε πλήρη εφαρμογή στο λιανεμπόριο και στη βιομηχανία, που έχουν ήδη ενταχθεί στο μέτρο από την 1η Ιανουαρίου 2024. Με βάση τον προγραμματισμό, από το Φθινόπωρο του 2024, η Ψηφιακή Κάρτα Εργασίας αναμένεται να επεκταθεί στους κλάδους του τουρισμού και του επισιτισμού. Μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, η υπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, Νίκη Κεραμέως, δήλωσε ότι η πλήρης εφαρμογή της Ψηφιακής Κάρτας Εργασίας στους κλάδους της βιομηχανίας και του λιανεμπορίου συνιστά ένα σημαντικό βήμα για την εργασιακή καθημερινότητα στη χώρα μας και την ορθή εφαρμογή του εργατικού δικαίου.

Με εγκύκλιο, που εξέδωσε η Γενική Γραμματεία Εργασιακών Σχέσεων, συνεχίζεται η εφαρμογή του μέτρου της Ψηφιακής Κάρτας Εργασίας, σύμφωνα με τον κυβερνητικό προγραμματισμό. Όπως αναφέρει το υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης σε ανακοίνωσή του, οι εργαζόμενοι στους κλάδους της βιομηχανίας και του λιανεμπορίου εντάχθηκαν στο μέτρο της Ψηφιακής Κάρτας Εργασίας από την 1η Ιανουαρίου 2024, ενώ, από την 1η Ιουλίου του 2024, το μέτρο τίθεται σε πλήρη εφαρμογή για τους συγκεκριμένους κλάδους. Σταδιακά, η εφαρμογή του μέτρου επεκτείνεται στο σύνολο των επιχειρήσεων της χώρας. Στην ενημερωτική εγκύκλιο παρέχονται απαντήσεις σε διάφορα ερωτήματα σε σχέση με την εφαρμογή της Ψηφιακής Κάρτας Εργασίας. Το μέτρο εφαρμόζεται ήδη με επιτυχία στους εργαζόμενους που απασχολούνται σε τράπεζες, σε μεγάλα σούπερ-μάρκετ, σε ασφαλιστικές εταιρίες, εταιρίες security και ΔΕΚΟ. Η εφαρμογή της Ψηφιακής Κάρτας Εργασίας στοχεύει στην πλήρη διασφάλιση των δικαιωμάτων των εργαζομένων, ενώ στο Πληροφοριακό Σύστημα «ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ» θα είναι δυνατή η καταχώριση τυχόν τροποποιήσεων ωραρίου και υπερωριών. Παράλληλα, έχει ενεργοποιηθεί η δυνατότητα δήλωσης και εφαρμογής εξαήμερης εργασίας σε επιχειρήσεις που από τη φύση τους είναι συνεχούς λειτουργίας και σε όσες ήδη λειτουργούν επί 24ωρης βάσης 5 ή 6 ημέρες την εβδομάδα.

Συνολική αύξηση της απασχόλησης 2,7% καταγράφεται στο λιανεμπόριο τροφίμων και το 2023, με κύριο πυλώνα τα σούπερ μάρκετ. Πλέον οι άμεσα απασχολούμενοι στο λιανεμπόριο τροφίμων εκτιμάται ότι ξεπερνούν τους 222.000, με τις 6.000 να έχουν προστεθεί την τελευταία χρονιά με αυξητική τάση, ενώ σημειώθηκε αύξηση κατά 24% του μισθολογικού κόστους την τελευταία 4ετία για τον κλάδο του λιανεμπορίου. Την ίδια ώρα, ποσοστό 84% των στελεχών σούπερ μάρκετ θεωρούν πρόβλημα την εύρεση προσωπικού. Τα παραπάνω συμπεράσματα προκύπτουν από έρευνα του Ινστιτούτου Έρευνας Λιανεμπορίου Καταναλωτικών Αγαθών (ΙΕΛΚΑ).

Οι προκλήσεις για το λιανεμπόριο.    

Ο τομέας του λιανεμπορίου ήταν από αυτούς που μετασχηματίστηκαν την περίοδο της πανδημίας. Μέσα σε λίγους μήνες, οι εμπορικές επιχειρήσεις χρειάστηκε να αποκτήσουν ψηφιακή παρουσία, επιταχύνοντας σχέδια και επενδύσεις, που είχαν προγραμματίσει σε βάθος ετών. Το ΕΒΕΑ, μάλιστα, στήριξε στην πράξη τα μέλη του στη δύσκολη εκείνη περίοδο, παρέχοντας τη δυνατότητα για δωρεάν λειτουργία ηλεκτρονικού καταστήματος. Για πάνω από ένα χρόνο το ηλεκτρονικό εμπόριο έγινε σανίδα σωτηρίας, τόσο για τους καταναλωτές, όσο και για χιλιάδες επιχειρήσεις του κλάδου. Σήμερα, η πανδημία έχει υποχωρήσει και οι περιορισμοί έχουν αρθεί.

Στο μεταξύ, όμως, το λιανεμπόριο έχει βρεθεί να αντιμετωπίζει μια νέα κρίση – αυτή του διεθνούς πληθωρισμού. Με την άνοδο του κόστους ζωής να περιορίζει την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών και να υπονομεύει την καταναλωτική εμπιστοσύνη. Οι προκλήσεις για τις επιχειρήσεις είναι ιδιαίτερα υψηλές, καθώς καλούνται να διαχειριστούν τις πιέσεις ρευστότητας, που δημιουργεί η σημερινή αρνητική συγκυρία και ταυτόχρονα να διασφαλίσουν όρους βιωσιμότητας και ανάπτυξης στο αύριο, σε ένα μέλλον που ορίζεται πλέον από τις νέες τεχνολογίες, αλλά και από εξελίξεις δημογραφικές, πολιτισμικές, κοινωνικές.

Είναι αλήθεια ότι το «τραίνο» της ψηφιοποίησης δεν γυρίζει πίσω – αντίθετα, επιταχύνει την πορεία του.  Στη χώρα μας, ο αριθμός των καταναλωτών που αγοράζουν ηλεκτρονικά αυξάνεται διαρκώς, το ίδιο και ο αριθμός των επιχειρήσεων, που διαθέτουν ηλεκτρονικές σελίδες πώλησης. Ωστόσο, ο ψηφιακός μετασχηματισμός σαφώς δεν εξαντλείται στη δυνατότητα απομακρυσμένης πώλησης.  Περιλαμβάνει και το μετασχηματισμό των διαδικασιών και των λειτουργιών της επιχείρησης, την αξιοποίηση εργαλείων, όπως είναι η ανάλυση δεδομένων και η τεχνητή νοημοσύνη, την επένδυση σε νέες ψηφιακές υποδομές και εφαρμογές, που υπηρετούν το νέο μοντέλο της πολυκαναλικής, phygital εμπειρίας του καταναλωτή.

Επίσης, πέρα από την πρόκληση της ψηφιοποίησης, ζητούμενο για τις εμπορικές επιχειρήσεις είναι η κατανόηση και η προσαρμογή στις μεταβαλλόμενες συνήθειες, ανάγκες και προσδοκίες των καταναλωτών. Τα τελευταία χρόνια, βλέπουμε θέματα που σχετίζονται με το περιβάλλον, με την ηθική διακυβέρνηση και το κοινωνικό προφίλ των επιχειρήσεων να λαμβάνονται όλο και περισσότερο υπόψη στις αποφάσεις του καταναλωτή.  Αυτή η τάση – που συνοδεύει την ανάδυση της γενιάς των millenials – αναμένεται να ενισχυθεί στην εποχή της Generation Z, η οποία μπαίνει σταδιακά στη φάση της οικονομικής ανεξαρτησίας.

Σε αυτό το σύνθετο περιβάλλον, οι επιχειρήσεις – από την πιο μεγάλη ως την πιο μικρή – καλούνται να σχεδιάσουν το μέλλον τους.  Η μεγάλη πρόκληση για τις μάρκες, αλλά και για τις επιχειρήσεις του λιανεμπορίου είναι να αποκωδικοποιήσουν, να κατανοήσουν έγκαιρα αυτές τις τάσεις. Και να απαντήσουν προσαρμόζοντας τις στρατηγικές τους, υιοθετώντας νέες τεχνολογίες, καινοτόμες πρακτικές και μοντέλα λειτουργίας – αλλά και καλλιεργώντας μια νέα επιχειρηματική κουλτούρα.

Η προσπάθεια αυτή απαιτεί πόρους και γνώση, στοιχεία που λείπουν από τις περισσότερες επιχειρήσεις του λιανεμπορίου στη χώρα μας, λόγω του μικρού τους μεγέθους. Είναι, επομένως, κρίσιμος ο υποστηρικτικός ρόλος τόσο της Πολιτείας, όσο και των θεσμικών φορέων της επιχειρηματικότητας, ώστε ειδικά οι μικρότερες επιχειρήσεις να μπορέσουν να αξιοποιήσουν χρηματοδοτικές ευκαιρίες από το Ταμείο Ανάκαμψης και το νέο ΕΣΠΑ, αλλά και να αποκτήσουν πρόσβαση σε τεχνογνωσία και εργαλεία, που θα κατευθύνουν το σχεδιασμό τους. Σε αυτή την κατεύθυνση, σκοπεύουμε ως ΕΒΕΑ να αναλάβουμε δράση: με προτάσεις και διεκδικήσεις προς την Πολιτεία, αλλά και με χρήσιμες υπηρεσίες ενημέρωσης, καθοδήγησης και υποστήριξης των μελών μας.

Μείωση τζίρου παρουσίασαν οι επιχειρήσεις λιανικού εμπορίου τον Οκτώβριο σε σχέση με τον Σεπτέμβριο, αν και σε ετήσια βάση ο κύκλος εργασιών ήταν σημαντικά αυξημένος σε διψήφιο ποσοστό. Ειδικότερα, όπως ανακοίνωσε η ΕΛΣΤΑΤ, για τις επιχειρήσεις του τομέα λιανικού εμπορίου με υποχρέωση τήρησης διπλογραφικών βιβλίων ο κύκλος εργασιών τον Οκτώβριο 2022 ανήλθε σε 3,18 δισ. ευρώ, σημειώνοντας αύξηση 12,8% σε σχέση με τον Οκτώβριο 2021 που είχε διαμορφωθεί σε 2,82 δισ. ευρώ. Σε μηνιαία βάση ωστόσο παρουσίασε μείωση 4,3% σε σχέση με τον Σεπτέμβριο του 2022 που είχε διαμορφωθεί σε 3,32 δισ. ευρώ. Οι δραστηριότητες που παρουσίασαν τη μεγαλύτερη αύξηση στον κύκλο εργασιών τον Οκτώβριο 2022 σε σχέση με τον Οκτώβριο 2021 ήταν η πώληση αυτοκινήτων και ελαφρών μηχανοκίνητων οχημάτων, αύξηση 27,3%, καθώς και το λιανικό εμπόριο καυσίμων κίνησης σε ειδικευμένα καταστήματα, αύξηση 21,4% Η δραστηριότητα που παρουσίασε μείωση στον κύκλο εργασιών τον Οκτώβριο 2022 σε σχέση με τον Οκτώβριο 2021 ήταν το λιανικό εμπόριο χαλιών, κιλιμιών και επενδύσεων δαπέδου και τοίχου σε ειδικευμένα καταστήματα, μείωση 19,2%.