Η επόμενη ημέρα μετά το Ταμείο Ανάκαμψης

Το 2026 σηματοδοτεί την ολοκλήρωση ενός από τα σημαντικότερα αναπτυξιακά εργαλεία που αξιοποίησε ποτέ η Ελλάδα. Το Ταμείο Ανάκαμψης συνέβαλε ουσιαστικά στην κινητοποίηση επενδύσεων, στην επιτάχυνση κρίσιμων μεταρρυθμίσεων και στον εκσυγχρονισμό τομέων που για χρόνια παρέμεναν στάσιμοι. Ενίσχυσε την εξωστρέφεια, τον ψηφιακό μετασχηματισμό και την πράσινη μετάβαση της οικονομίας.

Το πραγματικό στοίχημα, όμως, αρχίζει τώρα. Η Ελλάδα καλείται να περάσει από μια περίοδο ανάπτυξης που ενισχύθηκε από έναν έκτακτο ευρωπαϊκό μηχανισμό, σε ένα μοντέλο διατηρήσιμης ανάπτυξης που θα στηρίζεται περισσότερο στην ισχύ της πραγματικής οικονομίας: στην παραγωγικότητα, στις ιδιωτικές επενδύσεις, στην καινοτομία και στην ικανότητα των επιχειρήσεων να δημιουργούν προϊόντα και υπηρεσίες υψηλής προστιθέμενης αξίας.

Η δημοσιονομική σταθερότητα έχει αποκατασταθεί, η επενδυτική βαθμίδα έχει ανακτηθεί, οι εξαγωγές έχουν ενισχυθεί και η παραγωγική βάση της οικονομίας παρουσιάζει θετικές ενδείξεις. Την ίδια στιγμή, όμως, παραμένουν σημαντικές διαρθρωτικές αδυναμίες. Το έλλειμμα παραγωγικότητας και επενδύσεων, το υψηλό ενεργειακό κόστος, οι δυσκολίες χρηματοδότησης πολλών μικρότερων επιχειρήσεων, το ιδιωτικό χρέος και η αναντιστοιχία δεξιοτήτων εξακολουθούν να περιορίζουν τις δυνατότητες ταχύτερης σύγκλισης με την Ευρώπη.

Γι’ αυτό η επόμενη περίοδος απαιτεί ένα ολοκληρωμένο παραγωγικό σχέδιο, με σταθερές προτεραιότητες και μακροπρόθεσμο ορίζοντα. Η αύξηση της παραγωγικότητας, η ενίσχυση της καινοτομίας, η αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης, η ανάπτυξη σύγχρονων δεξιοτήτων και η διεύρυνση της εξαγωγικής βάσης πρέπει να αποτελέσουν τους βασικούς μοχλούς της νέας αναπτυξιακής στρατηγικής.

Ιδιαίτερη σημασία έχει η στήριξη των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, που αποτελούν τον πυρήνα της ελληνικής οικονομίας. Χρειάζονται καλύτερη πρόσβαση στη χρηματοδότηση, νέα εγγυοδοτικά και επενδυτικά εργαλεία, ισχυρά κίνητρα για συνεργασίες και οικονομίες κλίμακας, ταχύτερη αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών και ουσιαστικότερη σύνδεση με την έρευνα και την καινοτομία. Η ανταγωνιστικότητα της χώρας θα κριθεί από το αν η παραγωγική της βάση μπορέσει να γίνει πιο ισχυρή, πιο εξωστρεφής και περισσότερο τεχνολογικά ώριμη.

Η ταχύτερη απονομή της δικαιοσύνης, η μείωση του διοικητικού βάρους, η ολοκλήρωση του χωροταξικού σχεδιασμού, η σταθερότητα του φορολογικού πλαισίου και η αποτελεσματική λειτουργία των θεσμών διαμορφώνουν το περιβάλλον μέσα στο οποίο λαμβάνονται οι επενδυτικές αποφάσεις. Μετά το Ταμείο Ανάκαμψης, η ποιότητα του κράτους και των θεσμών θα έχει ακόμη μεγαλύτερη σημασία για την ανάπτυξη.

Οι αποφάσεις για το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τα νέα εργαλεία ανταγωνιστικότητας θα επηρεάσουν άμεσα τις δυνατότητες ανάπτυξης των ευρωπαϊκών οικονομιών. Η Ευρώπη δεν μπορεί να ζητά από τις επιχειρήσεις της να ανταγωνιστούν τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ασία χωρίς αντίστοιχη επενδυτική ισχύ, επαρκή χρηματοδοτικά εργαλεία και μια βαθύτερη ενιαία αγορά κεφαλαίων.

Η επόμενη ημέρα απαιτεί συνέχεια στην οικονομική πολιτική, συνέπεια στις μεταρρυθμίσεις και εμπιστοσύνη στις παραγωγικές δυνάμεις της χώρας. Τώρα κρίνεται αν αυτή η αφετηρία θα μετατραπεί σε ένα αυτοτροφοδοτούμενο μοντέλο ανάπτυξης, με μεγαλύτερη παραγωγική βάση, περισσότερες ιδιωτικές επενδύσεις, ισχυρότερη διεθνή παρουσία και διατηρήσιμη ευημερία για την κοινωνία.

Αύξηση 2% σημείωσε το ΑΕΠ της χώρας το α’ τρίμηνο εφέτος, σε σύγκριση με το αντίστοιχο τρίμηνο του 2025, λόγω κυρίως της μεγάλης ανόδου των επενδύσεων, σύμφωνα με τους τριμηνιαίους εθνικούς λογαριασμούς από την ΕΛΣΤΑΤ. Παράλληλα, το ΑΕΠ αυξήθηκε 0,2% σε σχέση με το δ’ τρίμηνο πέρυσι. Η συνολική τελική καταναλωτική δαπάνη παρουσίασε αύξηση 1% , οι ιδιωτικές επενδύσεις αυξήθηκαν 12,1%, οι εξαγωγές αγαθών και υπηρεσιών παρουσίασαν αύξηση 2,4%. Οι εξαγωγές αγαθών αυξήθηκαν 2,8%, ενώ οι εξαγωγές υπηρεσιών αυξήθηκαν 3,1% και οι εισαγωγές αγαθών και υπηρεσιών παρουσίασαν αύξηση 0,5%. Οι εισαγωγές αγαθών μειώθηκαν 0,6% και οι εισαγωγές υπηρεσιών αυξήθηκαν 3,2%. Ενώ, σε τριμηνιαία σύγκριση  η συνολική τελική καταναλωτική δαπάνη αυξήθηκε 0,6%, οι ακαθάριστες επενδύσεις παγίου κεφαλαίου μειώθηκαν 2,5%, οι εξαγωγές αγαθών και υπηρεσιών παρουσίασαν αύξηση 0,3%. Οι εξαγωγές αγαθών μειώθηκαν 1,6%, ενώ οι εξαγωγές υπηρεσιών αυξήθηκαν 1,2%. Τέλος, οι εισαγωγές αγαθών και υπηρεσιών παρουσίασαν μείωση 0,6% . Οι εισαγωγές αγαθών μειώθηκαν 1,9%, ενώ οι εισαγωγές υπηρεσιών αυξήθηκαν 4,2%.

Κατατέθηκε στη Διαρκή Επιτροπή Οικονομικών Υποθέσεων της Βουλής το προσχέδιο του κρατικού προϋπολογισμού του έτους 2026. Στη σχετική επιστολή προς τα μέλη της Διαρκούς Επιτροπής Οικονομικών Υποθέσεων της Βουλής, ο Υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης και ο Υφυπουργός Θάνος Πετραλιάς αναφέρουν: «Παρά την ανωτέρω αυξημένη αβεβαιότητα στο παγκόσμιο οικονομικό περιβάλλον, η ελληνική οικονομία προβλέπεται να συνεχίσει για έκτο συναπτό έτος να καταγράφει σημαντικά υψηλότερο ρυθμό πραγματικής ανάπτυξης σε σχέση με τον μέσο όρο της Ευρωζώνης. Ο ρυθμός ανάπτυξης αναμένεται να ανέλθει σε 2,2% το 2025 και 2,4% το 2026. Σημειώνεται ότι, σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ο ρυθμός ανάπτυξης για την Ευρωζώνη εκτιμάται σε 0,9% για το 2025 και 1,4% για το 2026, ενώ, σύμφωνα με τις πρόσφατες προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας τον Σεπτέμβριο του 2025, ο ρυθμός ανάπτυξης της Ευρωζώνης προβλέπεται σε 1,2% το 2025 και σε 1,0% το 2026. Το ονομαστικό ΑΕΠ αναμένεται να αυξηθεί από τα 249,6 δισ. ευρώ το 2025 σε 260,9 δισ. ευρώ το 2026. Παράλληλα, ο εγχώριος πληθωρισμός αναμένεται να αποκλιμακωθεί από 2,6% το 2025 σε 2,2% το 2026». Ο ρυθμός μεταβολής των επενδύσεων αναμένεται να αυξηθεί από 4,5% το 2024 σε 5,7% το 2025 και 10,2% το 2026, καθώς, σε συνδυασμό με τη δυναμική που επιδεικνύουν οι ιδιωτικές επενδύσεις, το 2026 αναμένεται να υλοποιηθεί ένα σημαντικά διευρυμένο πρόγραμμα δημοσίων επενδύσεων με πόρους ύψους 16,7 δισ. ευρώ, έναντι 14,6 δισ. ευρώ το 2025.
Αναλυτικά:
(α) το προσχέδιο του προϋπολογισμού 2026
(β) τα κυριότερα σημεία του προσχεδίου του κρατικού προϋπολογισμού 2026
γ) οι δηλώσεις του Υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκου Πιερρακάκη και του Υφυπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Θάνου Πετραλιά