Νέα αύξηση των επιτοκίων της ΕΚΤ προανήγγειλε εμμέσως πλην σαφώς η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) Κριστίν Λαγκάρντ στη διάρκεια της συνέντευξης Τύπου που ακολούθησε τη συνεδρίαση του Διοικητικού Συμβουλίου της Τράπεζας. Η πρόεδρος της ΕΚΤ άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο για μια αύξηση των επιτοκίων στην επερχόμενη συνεδρίαση του Σεπτεμβρίου. Τόνισε κατηγορηματικά ότι η Κεντρική Τράπεζα παραμένει απόλυτα εξαρτώμενη από τα οικονομικά δεδομένα και δεν δεσμεύεται εκ των προτέρων για μια προκαθορισμένη νομισματική πορεία. Μετά τη χθεσινή ομόφωνη απόφαση του ΔΣ της ΕΚΤ να διατηρήσει σταθερό το επιτόκιο αποδοχής καταθέσεων στο 2,25%, η Κρ. Λαγκάρντ υπογράμμισε ότι αυτή η παύση δεν σημαίνει το τέλος του κύκλου σύσφιξης. Αντίθετα, όπως είπε οι κλιμακούμενες γεωπολιτικές εντάσεις και ένα νέο ενεργειακό σοκ κρατούν μια αύξηση επιτοκίων τον Σεπτέμβριο σταθερά στο τραπέζι.

Αυξάνεται η πιθανότητα για δύο ακόμη αυξήσεις των επιτοκίων από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα σύμφωνα με την Τράπεζα της Ελλάδος. Όπως αναφέρεται στο Δελτίο για τον Πληθωρισμό της ΤτΕ, η αναμενόμενη πορεία των επιτοκίων στη ζώνη του ευρώ παρέμεινε σε γενικές γραμμές αμετάβλητη, με μία αύξηση επιτοκίων, σε σχέση με τα τρέχοντα επίπεδα, να αναμένεται έως το τέλος του 2026. Ωστόσο, η πιθανότητα για μια περαιτέρω αύξηση έχει αυξηθεί μετά την πρόσφατη αναζωπύρωση των εντάσεων στη Μέση Ανατολή. Για τις ΗΠΑ, οι προσδοκίες για περαιτέρω σύσφιξη ενισχύθηκαν σε σύγκριση με πριν από έναν μήνα, αφότου ο νέος πρόεδρος της Fed υπογράμμισε την ισχυρή δέσμευση της Κεντρικής Τράπεζας στον στόχο της σταθερότητας των τιμών. Σύμφωνα με την ΤτΕ, μετά την αύξηση των επιτοκίων από την ΕΚΤ τον Ιούνιο, οι αγορές αναμένουν μια αύξηση κατά 25 μονάδες βάσης έως το τέλος του 2026, σε σχέση με τα τρέχοντα επίπεδα, ενώ μία ακόμα αύξηση έως το πρώτο τρίμηνο του 2027 θεωρείται πλέον πιο πιθανή απ’ ό,τι πριν από τις πρόσφατες νέες εντάσεις στη Μέση Ανατολή.

Οι αυξημένοι κίνδυνοι τόσο στο μέτωπο της ανάπτυξης όσο και του πληθωρισμού στην ευρωζώνη οδήγησαν στη σημερινή ομόφωνη απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου της ΕΚΤ για αύξηση των επιτοκίων κατά 0,25%. Όπως διευκρίνισε η επικεφαλής της ΕΚΤ Κριστίν Λαγκάρντ στη διάρκεια της συνέντευξης Τύπου, η συγκεκριμένη απόφαση εδράζεται και στα τρία σενάρια που έχουν επεξεργαστεί οι οικονομολόγοι της ΕΚΤ (το δυσμενές, το ακραίο και το μετριοπαθές). Συμπληρώνοντας ότι αν η ΕΚΤ δεν προχωρούσε στην αύξηση αυτή σήμερα, σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα τόσο ο πληθωρισμός όσο και η ανάπτυξη θα ξέφευγαν από τους αναθεωρημένους στόχους.

Σε αύξηση των επιτοκίων της κατά 0,25% προχώρησε η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Το Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΚΤ αποφάσισε για πρώτη φορά μετά το 2023 να προχωρήσει σε αύξηση των βασικών της επιτοκίων. Έτσι το βασικό επιτόκιο (αποδοχής καταθέσεων) της ΕΚΤ διαμορφώνεται πλέον στο 2,25%. Η απόφαση αυτή οφείλεται στο ότι ο γενικός πληθωρισμός αναμένεται -σύμφωνα με το βασικό σενάριο- να διαμορφωθεί κατά μέσο όρο σε 3,0% το 2026, 2,3% το 2027 και 2,0% το 2028. Όσον αφορά τον πληθωρισμό χωρίς την ενέργεια και τα είδη διατροφής, το βασικό σενάριο προβλέπει ότι θα διαμορφωθεί κατά μέσο όρο σε 2,5% το 2026 και το 2027 και σε 2,2% το 2028. Σε σύγκριση με την έκδοση του Μαρτίου, οι εμπειρογνώμονες έχουν αναθεωρήσει προς τα πάνω την προβολή του βασικού σεναρίου για τον πληθωρισμό για το 2026 και το 2027 λόγω περεταίρω ανοδικής πορείας των τιμών της ενέργειας, η οποία -σε ορισμένο βαθμό- αναμένεται να μετακυλήσει στον πληθωρισμό των ειδών διατροφής, των αγαθών και των υπηρεσιών.

Στις αγορές βγαίνει πιθανότατα εντός της ημέρας το Ελληνικό Δημόσιο με την επανέκδοση του 10ετούς ομολόγου, δύο ημέρες πριν η ΕΚΤ προχωρήσει στην πρώτη αύξηση των επιτοκίων για φέτος. Όπως ανακοίνωσε χθες ο Οργανισμός Διαχείρισης Δημοσίου Χρέους (ΟΔΔΗΧ), το Ελληνικό Δημόσιο έδωσε εντολή στις τράπεζες Alpha Bank, Barclays, Citi, Commerzbank, Nomura και Societe Generale προκειμένου να προχωρήσουν στην επανέκδοση του 10ετούς ομολόγου λήξεως 16 Ιουνίου 2036. Το πρόγραμμα δανεισμού για το πρώτο εξάμηνο του 2026 που είχε δημοσιοποιήσει ο ΟΔΔΗΧ περιλάμβανε μία επανέκδοση ομολόγου στις 17 Ιουνίου. Οι προγραμματισμένες αυτές “έξοδοι” του Δημοσίου στις αγορές δεν αποσκοπούν τόσο στην άντληση πρόσθετης ρευστότητας, όσο στην η ενίσχυση της καμπύλης των ελληνικών τίτλων και στην τόνωση της δευτερογενούς αγοράς. Η απόδοση του ελληνικού 10ετούς ομολόγου στη δευτερογενή αγορά κυμαίνεται στο 3,77%, και είναι μόλις 0,78% υψηλότερη από αυτήν (3,07%) του αντίστοιχου Γερμανικού τίτλου. 

Το χρονικό περιθώριο για να αποφύγει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα μία δυσάρεστη σύσφιξη της νομισματικής πολιτικής της φαίνεται ότι έχει κλείσει καθώς ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή συνεχίζεται για τέταρτο μήνα, με τα Στενά του Ορμούζ να παραμένουν ουσιαστικά κλειστά και τις τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου στα ύψη. Όλα δείχνουν ότι η ΕΚΤ θα αυξήσει την ερχόμενη Πέμπτη το βασικό της επιτόκιο (αποδοχής καταθέσεων) κατά 25 μονάδες βάσης στο 2,25%, για πρώτη φορά μετά από δυόμισι και πλέον χρόνια. Η τελευταία αύξηση είχε γίνει τον Σεπτέμβριο του 2023, όταν το επιτόκιο καταθέσεων της ΕΚΤ κορυφώθηκε στο 4% για να μειωθεί στη συνέχεια κατά δύο ποσοστιαίες μονάδες από τον Ιούνιο του 2024 έως τον Ιούνιο του 2025. Το μήνυμα αλλαγής πολιτικής έστειλε η Ίζαμπελ Σνάμπελ, μέλος του Εκτελεστικού Συμβουλίου της ΕΚΤ, η οποία δήλωσε ότι τα επιτόκια πρέπει να αυξηθούν καθώς ο πόλεμος έχει κρατήσει πολύ περισσότερο από ό,τι προβλεπόταν και οι υψηλές τιμές ενέργειας διαχέονται πλέον ευρύτερα στην οικονομία. 

Σε δοκιμασία βρίσκεται το χρηματοπιστωτικό σύστημα σύμφωνα με την ΕΚΤ, η οποία στην Έκθεση Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας Μαΐου 2026, που δημοσίευσε χθες, κρούει τον κώδωνα του κινδύνου, καθώς οι προοπτικές στην ευρωζώνη διαμορφώνονται από τις γεωοικονομικές εντάσεις και τις διαταραχές στον ενεργειακό εφοδιασμό, ενώ η ένταση και η διάρκεια των επιπτώσεων παραμένουν αβέβαιες. «Το σημερινό σοκ στην προσφορά ενέργειας δημιουργεί ανοδικούς κινδύνους για τον πληθωρισμό και καθοδικούς κινδύνους για την οικονομική ανάπτυξη», δήλωσε ο αντιπρόεδρος της ΕΚΤ Luis de Guindos. «Θα μπορούσε επίσης να αυξήσει τη μεταβλητότητα στις αγορές και να δυσκολέψει την εξυπηρέτηση του χρέους, καθώς το κόστος χρηματοδότησης αυξάνεται σε ένα περιβάλλον ασθενέστερης οικονομικής ανάπτυξης». Το παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα και η πραγματική οικονομία είχαν επιδείξει αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα κατά την είσοδο στο 2026, παρά τη σειρά των διαδοχικών σοκ. Ωστόσο, αυτή η ανθεκτικότητα δοκιμάζεται πλέον από το γεωοικονομικό σοκ που προκλήθηκε από τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή.

Αύξηση των επιτοκίων κατά 0,75% μέχρι το τέλος του έτους βλέπουν οι επενδυτές σύμφωνα με το Δελτίο για τον πληθωρισμό της Τράπεζας της Ελλάδος. Όπως επισημαίνεται στην εν λόγω ανάλυση, μέχρι τον προηγούμενο μήνα οι αγορές προέβλεπαν ότι η ΕΚΤ θα προχωρήσει σε δύο αυξήσεις των επιτοκίων της κατά 0,25% κάθε φορά (δηλαδή στο σύνολο κατά 0,5%) εντός του 2026. Ωστόσο πλέον οι αγορές προεξοφλούν τρεις ισόποσες αυξήσεις των επιτοκίων από την ΕΚΤ κατά 0,25% κάθε φορά, και εν συνεχεία σταθεροποίηση τους εντός του 2027. Στο ίδιο μήκος κύματος οι αγορές δεν προεξοφλούν πλέον μείωση των επιτοκίων από την Fed έως το τέλος του έτους, ενώ πλέον αρχίζουν να τιμολογούν μία αύξηση των επιτοκίων το πρώτο εξάμηνο του 2027. Στο Δελτίο επισημαίνεται ότι οι ισχυρές παγκόσμιες πληθωριστικές πιέσεις συνεχίζονται, κυρίως μέσω των επίμονα αυξημένων τιμών των ενεργειακών εμπορευμάτων που σχετίζονται με τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή. Κατά τη διάρκεια του περασμένου μήνα, οι προσδοκίες για τον πληθωρισμό με βάση την αγορά αυξήθηκαν. Ωστόσο, οι μεσοπρόθεσμες έως μακροπρόθεσμες προσδοκίες για τον πληθωρισμό με βάση την αγορά στη Ζώνη του Ευρώ, παρά την άνοδο, παραμένουν  αμετάβλητες  στον στόχο της ΕΚΤ. Οι αγορές αναθεώρησαν προς τα πάνω τις προσδοκίες τους σχετικά με το επίπεδο των επιτοκίων τόσο στη Ζώνη του Ευρώ όσο και στις ΗΠΑ.

Tην αύξηση των επιτοκίων της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας τον Ιούνιο προανήγγειλε ο Διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος, αφήνοντας ανοικτό το ενδεχόμενο να υπάρξουν περαιτέρω αυξήσεις των επιτοκίων στην περίπτωση που οι πληθωριστικές πιέσεις στην οικονομία είναι ισχυρές και επίμονες. Όπως ανέφερε ο κ. Στουρνάρας στο Energy Transition Summit, τα πάντα εξαρτώνται από το πότε θα ανοίξουν τα Στενά του Ορμούζ. Στην περίπτωση που η τιμή του πετρελαίου παραμείνει στα σημερινά επίπεδα (των 105 δολ. το βαρέλι) τότε η Ευρωπαϊκή οικονομία θα κινείται πλέον μεταξύ του δυσμενούς και του δυσμενέστερου σεναρίου. «Αν μείνει εκεί, αυτό είναι μεταξύ του δεύτερου και του τρίτου σεναρίου, παρά του πρώτου και του δεύτερου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Ελπίζω να μην γίνει αυτό, διότι αν συνεχιστεί αυτό, τότε δεν έχουμε άλλες δυνατότητες, παρά να αυξήσουμε τα επιτόκια. Το απευχόμαστε όλοι όμως αυτό» ανέφερε χαρακτηριστικά. Προσθέτοντας ότι μία τέτοια εξέλιξη θα προκαλούσε επιβράδυνση της οικονομίας εκτός από την αύξηση του πληθωρισμού. Στην περίπτωση που η αύξηση του πληθωρισμού είναι μικρή τότε «θα πάμε σε μία μικρή αύξηση των επιτοκίων». Όμως αν η αύξηση του πληθωρισμού είναι μεγάλη και διατηρηθεί για μεγάλο χρονικό διάστημα τότε όπως είπε «φοβάμαι θα πάμε σε άλλες καταστάσεις». Όπως εκτίμησε η Ελλάδα βρίσκεται συγκριτικά σε καλύτερη θέση λόγω των καλών επιδόσεων στο παρελθόν, «έχουμε μαξιλαράκια ασφαλείας».

Υπαρκτή και δικαιολογημένη η ανησυχία για το ενδεχόμενο ύφεσης στην Ευρωζώνη εκτιμά ο διοικητής της Τραπέζης της Ελλάδος, Γιάννης Στουρνάρας, σε συνέντευξη του που δημοσιεύτηκε στον Φιλελεύθερο της Κύπρου. Όπως αναφέρει, «η ανησυχία για το ενδεχόμενο ύφεσης στην Ευρωζώνη είναι υπαρκτή και δικαιολογημένη, δεδομένης της νέας αρνητικής διαταραχής από την πλευρά της προσφοράς που προκαλεί η κλιμάκωση της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή. Η άνοδος των τιμών της ενέργειας και η εντεινόμενη αβεβαιότητα επηρεάζουν άμεσα την ανάπτυξη και τον πληθωρισμό, δεδομένης της υψηλής ενεργειακής εξάρτησης της Ευρωζώνης. Σε αντίθεση με το 2022, η άνοδος του πληθωρισμού εκδηλώνεται σε ένα περιβάλλον ήδη ασθενέστερης ανάπτυξης, πιο αυστηρών χρηματοπιστωτικών συνθηκών και μειωμένου δημοσιονομικού χώρου, γεγονός που περιορίζει τα περιθώρια άσκησης πολιτικής και καθιστά τις οικονομίες πιο ευάλωτες. Παρότι η οικονομία της ευρωζώνης έχει επιδείξει ανθεκτικότητα, η δυναμική της παραμένει υποτονική, με την ανάπτυξη να επιβραδύνεται από περίπου 1,4% το 2025 σε 0,9% το 2026, σύμφωνα με τις προβλέψεις του Μαρτίου της ΕΚΤ. Τα εναλλακτικά σενάρια που έχει επεξεργαστεί η ΕΚΤ υπογραμμίζουν την υπερίσχυση των καθοδικών κινδύνων για την ανάπτυξη. Στην παρούσα φάση, ωστόσο, δεν βρισκόμαστε στο δυσμενές σενάριο, καθώς η σχετική γεωπολιτική αποκλιμάκωση έχει συγκρατήσει τις πιο ακραίες εξελίξεις».