Η ραγδαία υποχώρηση του δημόσιου χρέους υπήρξε ο καταλύτης για την αναβάθμιση της πιστοληπτικής ικανότητας της Ελλάδας, της Κύπρου και της Πορτογαλίας κατά τρεις βαθμίδες από το 2022, όπως επισημαίνει ο οίκος Fitch σε νέα έκθεσή του. Ειδικότερα για την Ελλάδα, το χρέος υποχώρησε από το 209% του ΑΕΠ το 2020 στο 146% το 2025 (με πρόβλεψη για 125% το 2029), καταγράφοντας τη μεγαλύτερη μείωση. Η ισχυρή ανάπτυξη 22% της ελληνικής οικονομίας την περίοδο 2021-2025 ψαλίδισε τον δείκτη κατά 36 ποσοστιαίες μονάδες. Ωστόσο, ο Fitch υπογραμμίζει ότι το στοιχείο που διαφοροποίησε τις τρεις χώρες από την υπόλοιπη Ευρωζώνη ήταν η δημοσιονομική πειθαρχία και η επίτευξη βιώσιμων πρωτογενών πλεονασμάτων. Καθώς οι κινητήριες δυνάμεις της ανάπτυξης σταδιακά εξασθενούν, τα πρωτογενή πλεονάσματα θα επωμιστούν το κύριο βάρος για τη διατήρηση της θετικής τροχιάς.

«Η μείωση του δημόσιου χρέους είναι εθνικό καθήκον», τονίζει σε ανάρτησή του στα κοινωνικά δίκτυα ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, με αφορμή την ανακοίνωση για την πρόωρη αποπληρωμή 13 δισ. ευρώ εντός του 2026. Όπως επισημαίνει, «όταν μία ολόκληρη χώρα χρωστά, τότε χρωστούν και οι πολίτες της. Κι όταν μία γενιά αδυνατεί να ξεπληρώσει τις οφειλές της, τότε το βάρος τους περνά στις πλάτες των παιδιών της. Ε, λοιπόν, αυτή η καταστροφική αλυσίδα ευθυνών τώρα σπάει». Σύμφωνα με τον κ. Μητσοτάκη,  η εξέλιξη αυτή «σηματοδοτεί την εκπλήρωση ενός βασικού στόχου και, μάλιστα, νωρίτερα από τον χρόνο που είχαμε θέσει. Έτσι, με ορίζοντα το 2031, το δημόσιο χρέος θα έχει μειωθεί κάτω από 110%», γεγονός που μεταφράζεται σε πολύ μεγαλύτερη εθνική αξιοπιστία, σε ευνοϊκότερους όρους για τον δανεισμό κράτους και επιχειρήσεων, αποτελώντας τελικά «μία εθνική επιτυχία».

Η Ελλάδα σχεδιάζει την πρόωρη αποπληρωμή χρέους ύψους 13 δισεκατομμυρίων ευρώ εντός του 2026, μετά την πρόωρη αποπληρωμή 6,94 δισ. ευρώ από το διμερές δάνειο ύψους 52,3 δισ. ευρώ με την Ευρωζώνη, τον περασμένο Ιούνιο. Σύμφωνα με το ΑΠΕ-ΜΠΕ, η κίνηση αξιοποιεί τα δημοσιονομικά πλεονάσματα και την υψηλή ρευστότητα, με στόχο τη μείωση του δείκτη χρέους προς ΑΕΠ στο 137% φέτος, υποχωρώντας κάτω από τα επίπεδα της Ιταλίας. Το ΑΠΕ-ΜΠΕ σημειώνει ότι στελέχη του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας τονίζουν πως κάθε 1 δισ. ευρώ πρόωρης εξόφλησης εξοικονομεί 30 εκατ. ευρώ, αποφέροντας όφελος 360 εκατ. ευρώ ετησίως και άνω των 2 δισ. ευρώ σε 7 χρόνια., με δεδομένο ότι για κάθε ένα δισεκατομμύριο πρόωρης αποπληρωμής κερδίζουμε 30 εκατ. ευρώ (με το νέο κόστος δανεισμού), συνολικά από τα 13 δισ. ευρώ κερδίζουμε 360 εκατ. ευρώ. Συνολικά, την περίοδο 2019-2025 η χώρα αποπλήρωσε πρόωρα 36 δισ. ευρώ.

Σημαντική υποχώρηση του δημόσιου χρέους της Ελλάδας, τόσο ως ποσοστό του ΑΕΠ όσο και σε απόλυτους αριθμούς, αποτυπώνουν τα επίσημα στοιχεία της Eurostat για το πρώτο τρίμηνο του 2026. Σύμφωνα με την ευρωπαϊκή στατιστική υπηρεσία, ο λόγος του χρέους προς το ΑΕΠ διαμορφώθηκε στο 143,5%, καταγράφοντας ετήσια μείωση 9,4 ποσοστιαίων μονάδων σε σύγκριση με το πρώτο τρίμηνο του 2025. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη ποσοστιαία υποχώρηση μεταξύ των 27 κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη συγκεκριμένη περίοδο. Παράλληλα, σε σύγκριση με το υψηλό επίπεδο του 212,9% που είχε καταγραφεί στο πρώτο τρίμηνο του 2021 κατά τη διάρκεια της πανδημίας, ο δείκτης χρέους/ΑΕΠ έχει υποχωρήσει συνολικά κατά 69,4 μονάδες, καταγράφοντας μία από τις ταχύτερες δημοσιονομικές προσαρμογές στην περιοχή του ΟΟΣΑ. Η βελτίωση του δείκτη συνδυάζεται και με μείωση του ονομαστικού μεγέθους του χρέους. Ειδικότερα, το δημόσιο χρέος διαμορφώθηκε στα 360 δισεκατομμύρια ευρώ στο τέλος του πρώτου τριμήνου του 2026, παρουσιάζοντας μείωση άνω των 6 δισεκατομμυρίων ευρώ σε σχέση με τα 366 δισεκατομμύρια ευρώ του Μαρτίου του 2025. Παρά τη σημαντική αυτή υποχώρηση, η Ελλάδα διατηρεί το υψηλότερο ποσοστό δημόσιου χρέους στην ΕΕ, αν και η απόσταση από τη δεύτερη επιβαρυμένη οικονομία, την Ιταλία (138,9% του ΑΕΠ), έχει πλέον περιοριστεί στις 4,6 ποσοστιαίες μονάδες.

O οίκος πιστοληπτικής αξιολόγησης Fitch επιβεβαίωσε το αξιόχρεο της Ελλάδας στη βαθμίδα BBB+ με σταθερές προοπτικές. Ο Fitch είχε αναβαθμίσει τον περασμένο Νοέμβριο την Ελλάδα εντός της επενδυτικής βαθμίδας. Στην ανακοίνωσή του, ο οίκος αναφέρει ότι η αξιολόγησή του βασίζεται στο υψηλότερο επίπεδο του κατά κεφαλήν εισοδήματος της Ελλάδος σε σχέση με τον μέσο όρο των χωρών στη βαθμίδα «BBB» και στους δείκτες διακυβέρνησης που είναι ελαφρά υψηλότεροι πάνω από αυτόν, καθώς και σε ένα αξιόπιστο πλαίσιο πολιτικής που ενισχύεται από τη συμμετοχή στην ΕΕ και στην ευρωζώνη. «Η δημοσιονομική και μακροοικονομική προσαρμογή έχουν επιταχυνθεί τα τελευταία χρόνια, ενισχύοντας τα θεμελιώδη μεγέθη και την αξιοπιστία της πολιτικής. Αυτά τα πλεονεκτήματα σταθμίζονται με τις συνέπειες της κρίσης του δημόσιου χρέους, ιδίως το πολύ υψηλό αλλά σταθερά μειούμενο βάρος του δημόσιου χρέους, τη σημαντική απώλεια οικονομικής παραγωγής, τις επίμονες εξωτερικές ανισορροπίες και τις ενδεχόμενες υποχρεώσεις του τραπεζικού τομέα», αναφέρει ο Fitch.

O οίκος πιστοληπτικής αξιολόγησης Scope Ratings επιβεβαίωσε το αξιόχρεο της Ελλάδας στη βαθμίδα ΒΒΒ με θετικές προοπτικές. Στην ανακοίνωσή του, ο οίκος αναφέρει ότι το αξιόχρεο BBB της Ελλάδας υποστηρίζεται από: α) την ισχυρή δημοσιονομική επίδοσή της και τα διατηρούμενα πρωτογενή πλεονάσματα, β) ευνοϊκή διάρθρωση του δημόσιου χρέους και γ) ισχυρή ευρωπαϊκή θεσμική υποστήριξη. Οι προκλήσεις για το αξιόχρεο, σύμφωνα με τον Scope αφορούν: α) το πολύ υψηλό απόθεμα δημόσιου χρέους που παραμένει ευάλωτο παρά την φθίνουσα τάση του, καθώς η επιβράδυνση της ανάπτυξης και το αυξανόμενο κόστος γήρανσης πιθανόν να επιβραδύνουν τη μείωσή του στην πορεία του χρόνου, β) διαρθρωτικούς περιορισμούς στην ανάπτυξη μεσοπρόθεσμα, όπως η χαμηλή παραγωγικότητα της εργασίας και οι δυσμενείς δημογραφικές συνθήκες και γ) εξωτερικές ανισορροπίες, που αντικατοπτρίζονται στα ελλείμματα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών και στη μεγάλη αρνητική καθαρή διεθνή επενδυτική θέση, μαζί με μια οικονομία που εξαρτάται από τον τομέα των υπηρεσιών και είναι εκτεθειμένη σε εξωτερικά σοκ.

O οίκος πιστοληπτικής αξιολόγησης Fitch αναβάθμισε το αξιόχρεο της Ελλάδας στη βαθμίδα ΒΒΒ με σταθερές προοπτικές, από ΒΒΒ- με θετικές προοπτικές, αναφέροντας τη σταθερή μείωση του δημόσιου χρέους, το οποίο αναμένει να μειωθεί στο 120% του ΑΕΠ το 2030, το συνετό και αξιόπιστο δημοσιονομικό πλαίσιο, τους χαμηλούς κινδύνους χρηματοδότησης και την ανθεκτική οικονομική ανάπτυξη με ρυθμούς υψηλότερους από της Ευρωζώνης. Ο Fitch είχε δώσει την επενδυτική βαθμίδα στην Ελλάδα τον Δεκέμβριο του 2023 και φέτος τον Μάιο αναβάθμισε τις προοπτικές του αξιόχρεου της σε θετικές.

Εκρηκτική αύξηση του δημόσιου χρέους των ευρωπαϊκών χωρών τα επόμενα χρόνια προβλέπει το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο σε έκθεσή του (How Can Europe Pay for Things That It Cannot Afford?), λόγω αυξημένων πιέσεων για δαπάνες σε μία σειρά τομέων και του υψηλότερου κόστους δανεισμού. Οι πιέσεις αφορούν στις δαπάνες για την υγειονομική περίθαλψη και τις συντάξεις, την Άμυνα και την κλιματική αλλαγή, οι οποίες συνολικά εκτιμάται πως θα αυξήσουν κατά μέσο όρο στις αναπτυγμένες οικονομίες το ύψος των δημόσιων δαπανών κατά περίπου 4,5 ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ έως το 2040, ενώ ειδικά για τις χώρες της Κεντρικής, Ανατολικής και Νοτιοανατολικής Ευρώπης αναμένεται να αυξηθούν κατά 5,5 ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ. Εάν δεν ληφθούν μέτρα, το ΔΝΤ εκτιμά ότι η πορεία του χρέους δεν θα είναι βιώσιμη και σε μέσα επίπεδα θα φτάσει το 130% του ΑΕΠ έως το 2040, δηλαδή σχεδόν θα διπλασιαστεί σε σχέση με τα σημερινά επίπεδα. Αν, μάλιστα, το χρέος σταθμιστεί με το ΑΕΠ των χωρών, εκτιμάται ότι θα φτάσει στο 155% του ΑΕΠ καθώς κάποιες από τις μεγαλύτερες ευρωπαϊκές οικονομίες έχουν τα υψηλότερα ποσοστά χρέους. Η πορεία του χρέους θα μπορούσε να είναι ακόμη δυσμενέστερη, εάν η επιδείνωση της δημοσιονομικής θέσης επιβράδυνε την ήδη αναιμική οικονομική ανάπτυξη και αύξανε περαιτέρω το κόστος δανεισμού.

Εύρωστες παραμένουν οι ελληνικές τράπεζες εκτιμά η Τράπεζα της Ελλάδος στην Έκθεση Χρηματοπιστωτικής  Σταθερότητας, κρούοντας ταυτόχρονα τον κώδωνα του κινδύνου, καθώς όπως διαπιστώνει «την απαρχή συσσώρευσης κυκλικών συστημικών κινδύνων σε επιμέρους τομείς, όπως η χρηματοδότηση των μη χρηματοπιστωτικών επιχειρήσεων, οι τιμές των οικιστικών ακινήτων και το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών», για το λόγο αυτό, η Τράπεζα της Ελλάδος αποφάσισε την αύξηση του ποσοστού αντικυκλικού κεφαλαιακού αποθέματος ασφαλείας για την Ελλάδα κατά 0,25% και τον καθορισμό του σε 0,5%. Στην Έκθεση διαπιστώνεται ότι «οι προοπτικές του ελληνικού τραπεζικού τομέα και του εγχώριου χρηματοπιστωτικού συστήματος είναι θετικές, παρά την αβεβαιότητα στο διεθνές περιβάλλον. Ο εγχώριος τραπεζικός τομέας διαθέτει ισχυρά θεμελιώδη μεγέθη και είναι σε πολύ καλύτερη θέση σε σχέση με το παρελθόν να αντιμετωπίσει τυχόν αναταράξεις. Το εγχώριο μακροοικονομικό περιβάλλον αναμένεται να παραμείνει ευνοϊκό, αν και ελλοχεύουν καθοδικοί κίνδυνοι. Σύμφωνα με τις τελευταίες προβλέψεις της Τράπεζας της Ελλάδος (Σεπτέμβριος 2025), το πραγματικό ΑΕΠ αναμένεται να αυξηθεί κατά 2,2% το 2025, δηλαδή με ρυθμό σχεδόν διπλάσιο από το μέσο όρο των χωρών της ευρωζώνης, και ο πληθωρισμός εκτιμάται ότι θα διαμορφωθεί σε 3,1% το 2025. Επιπρόσθετα, η επίτευξη υψηλών πρωτογενών πλεονασμάτων και η σταθερά καθοδική πορεία του δημόσιου χρέους ως ποσοστού του ΑΕΠ συμβάλλουν στη δημοσιονομική βιωσιμότητα.

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Γιάννης Μπρατάκος: Από την πρόσκαιρη ανάπτυξη στη διαρκή ευημερία –

«Κλειδί» ο μετασχηματισμός του παραγωγικού μοντέλου

 

Με αφορμή τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος για την πορεία της οικονομικής δραστηριότητας και των επενδύσεων και την πρόσφατη έκθεση του ΔΝΤ, ο Πρόεδρος του ΕΒΕΑ, κ. Γιάννης Μπρατάκος, προέβη στην παρακάτω δήλωση:

«Τα τελευταία χρόνια, η ελληνική οικονομία έχει πετύχει σημαντικά και μετρήσιμα αποτελέσματα.

Η Ελλάδα είναι πρωταθλήτρια στη μείωση του δημόσιου χρέους ως ποσοστό του ΑΕΠ, έχει περιορίσει δραστικά το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών, καταγράφει δημοσιονομικό πλεόνασμα, ισχυρή αύξηση των επενδύσεων που ήδη προσεγγίζουν το 18% του ΑΕΠ και εντυπωσιακή μείωση της ανεργίας.

Τα στοιχεία αυτά συνθέτουν μια εικόνα σταθερότητας και αξιοπιστίας που πριν λίγα χρόνια φαινόταν αδιανόητη.

Ωστόσο, η πρόσφατη έκθεση του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου μάς υπενθυμίζει ότι η δυναμική αυτή δεν είναι δεδομένη. Το ΔΝΤ προειδοποιεί πως, μετά την ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, ο ρυθμός ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας ενδέχεται να υποχωρήσει σε περίπου 1,5%.

Αυτό σημαίνει ότι το «αναπτυξιακό θαύμα» των τελευταίων ετών δεν μπορεί να στηρίζεται αποκλειστικά στην εισροή ευρωπαϊκών πόρων.

Χρειάζεται να μετασχηματιστεί σε ένα νέο, διατηρήσιμο παραγωγικό μοντέλο, που θα βασίζεται στην παραγωγικότητα, την καινοτομία και τη διεθνή ανταγωνιστικότητα.

Η Ελλάδα έχει σήμερα την ευκαιρία να προχωρήσει με αποφασιστικότητα στις μεταρρυθμίσεις που θα εξασφαλίσουν ανάπτυξη με διάρκεια και κοινωνικό αντίκτυπο.

Μεταρρυθμίσεις όπως η επιτάχυνση της δικαιοσύνης και των αδειοδοτικών διαδικασιών, η αναβάθμιση των δεξιοτήτων και η ουσιαστική σύνδεση εκπαίδευσης με τις ανάγκες της αγοράς, η ενίσχυση της εξωστρέφειας και των εξαγωγικών δυνατοτήτων των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, η μείωση του μη μισθολογικού κόστους και η σταθερότητα του φορολογικού πλαισίου, η πράσινη και ψηφιακή μετάβαση των επιχειρήσεων και, πάνω απ’ όλα, η κατεδάφιση του πελατειακού κράτους και η μετατροπή του από εμπόδιο σε αρωγό της ανάπτυξης και της κοινωνικής συνοχής.

Το ΕΒΕΑ παραμένει σταθερά προσανατολισμένο σε αυτή την πορεία. Στόχος είναι η οικοδόμηση μιας οικονομίας παραγωγικής, εξωστρεφούς και δίκαιης, που δε θα εξαρτάται από ευκαιριακές ενισχύσεις, αλλά θα στηρίζεται στις δικές της δυνάμεις και στην εμπιστοσύνη των πολιτών και των επενδυτών.

Η πρόκληση της επόμενης ημέρας είναι σαφής. Nα διατηρήσουμε το θετικό μομέντουμ και να μετατρέψουμε την πρόσκαιρη ανάπτυξη σε διαρκή ευημερία για όλους.»